Αφιέρωμα στον Διονύση Λαυράγκα

Ένα μικρό αφιέρωμα στον αναμορφωτή του Ελληνικού Μελοδράματος (ουσιαστικά του μουσικού θεάτρου), στον περίφημο Διονύσιο Λαυράγκα, ο οποίος απεβίωσε, τέτοιες μέρες του Ιουλίου του 1941.
Λέγεται μάλιστα, ότι λίγο πριν από το θάνατό του, είπε: «Γεννήθηκα Άγγλος» (επί Αγγλικής προστασίας), «Έζησα Έλλην» (μετά την ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα), «Πεθαίνω Ιταλός» (λόγω Ιταλικής κατοχής). Ας μεταφερθούμε 116 χρόνια πριν, το βράδυ της 14ης Απριλίου 1900, μια χρονική στιγμή που αποτελεί σημείο αναφοράς για το Ελληνικό Μελόδραμα. Ο Λαυράγκας έχοντας εργαστεί σκληρά, αντιμετωπίζοντας πλήθος δυσκολιών, υπό το φως λάμπας πετρελαίου και «ψαρεύοντας» τους πρώτους του καλλιτέχνες από τους ψαλτάδες των Εκκλησιών της Πρωτεύουσας και τους κανταδόρους των ταβερνείων της Αθήνας, δημιούργησε ένα απίστευτο μουσικό σύνολο. Μαζί με αυτούς, το συγκρότημα συμπληρώθηκε από τον μπάσο Μιχάλη Βλαχόπουλο, τον βαρύτονο Αλέκο Κυπαρίση, τον τενόρο Νίκο Μωραΐτη και δύο Ιταλίδες σοπράνο, τη Μαρία Μαντολίνι και την Άννα Μόντι, την οποία έφερε με δικά του έξοδα από το Μιλάνο, ο μεγάλος μας Μουσουργός, μιας και εκείνα τα χρόνια δεν υπήρχαν Ελληνίδες λυρικές καλλιτέχνιδες. Έτσι, προέκυψε ο πρώτος θίασος του «Ελληνικού Μελοδράματος», σε μια εποχή που κυριαρχούσε ο ρομαντισμός.
Η εναρκτήρια παράσταση εδόθη στο Δημοτικό Θέατρο Αθηνών με την όπερα του Τζάκομο Πουτσίνι «Μποέμ». Ήταν η πρώτη παράσταση όπερας, που παρουσιάστηκε εξολοκλήρου στα ελληνικά και μάλιστα στη δημοτική γλώσσα. Μόνο ένας «τρελός Κεφαλονίτης» θα μπορούσε να παρουσιάσει ένα τόσο σημαντικό έργο με συντελεστές, τους περισσότερους εκ των οποίων «έπλασε μουσικά» ο ίδιος, έργο το οποίο είχε παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο ιταλικό κοινό την 1η Φεβρουαρίου 1896 (δηλαδή τέσσερα μόνο χρόνια πριν την Ελλάδα) στο Βασιλικό Θέατρο του Τορίνο (Teatro Regio) υπό την διεύθυνση του Αρτούρο Τοσκανίνι. Και μια σύντομη αναφορά για το τι είχε κάνει ο Λαυράγκας, πριν να αφήσει διεθνή καριέρα και να έρθει στην Ελλάδα.
Το 1893 και ενώ βρισκόταν στην Ιταλία, όπου διεύθυνε ορχήστρες στο Τορίνο, τη Ζάρα και στο Θέατρο «Fenitce» στη Βενετία, του έγινε πρόταση να αναλάβει την διεύθυνση της ορχήστρας του θεάτρου «Κολόν» στο μακρινό Μπουένος Άιρες της Αργεντινής. Αλλά αρνήθηκε και τον Αύγουστο του 1894 επέστρεψε και εγκαταστάθηκε οριστικά στην Ελλάδα, μετά από πρόσκληση της Φιλαρμονικής Εταιρείας Αθηνών. Διορίστηκε διευθυντής της ορχήστρας της, ενώ παρέδιδε μαθήματα μουσικής στο Αρσάκειο και παράλληλα ανέλαβε διευθυντής της χορωδίας στον «Πειραϊκό Σύνδεσμο». Δημιούργησε το έργο «Πένταθλον» για τους Ολυμπιακούς του 1896. Το συγκεκριμένο έργο, εκτελέσθηκε στις 25 Μαρτίου 1896 από την ορχήστρα της Φιλαρμονικής Εταιρείας Αθηνών στο Δημοτικό Θέατρο και τρεις μέρες μετά, από την Φιλαρμονική Κεφαλονιάς στην πλατεία Συντάγματος, μαζί με τον ύμνο των Ολυμπιακών Αγώνων του Σπύρου Σαμαρά, επ ΄ ευκαιρίας συμμετοχής των Κεφαλλήνων στους Α’ Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Ίδρυσε μαζί με τον Γεώργιο Φέξη το Μουσικό Τμήμα του Οίκου «Φέξη». Το 1898 μαζί με το Λουδοβίκο Σπινέλη δημιούργησε το ««Ελληνικό Μελόδραμα» και το οποίο διεύθυνε για 35 χρόνια κάνοντας περιοδείες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό Κλείνοντας θα πρέπει να πούμε ότι με βάση το «Ελληνικό Μελόδραμα» ιδρύθηκε η Εθνική Λυρική Σκηνή το 1940, αλλά και ότι ο Διονύσης Λαυράγκας αποτελεί την προσωποποίηση της όπερας στην Ελλάδα, για το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα.

Επιμέλεια Ορέστης Καππάτος

Related Posts