Από τις πρώτες απόπειρες οργάνωσης του νεοσύστατου ελληνικού κράτους επί Καποδίστρια, όπου κυριαρχούσαν η έλλειψη πόρων και η ανάγκη επιβίωσης, μέχρι τις σημερινές ψηφιακές μεταρρυθμίσεις, ο έλεγχος της δόμησης εξελίχθηκε από εμβρυικούς κανόνες υγιεινής σε ένα σύνθετο πολεοδομικό σύστημα με πολύπλοκους πολεοδομικούς κανόνες.
Από τη μεταπολίτευση και δώθε όλα αυτά πατούν στο άρθρο 24 του Συντάγματος της Ελλάδας, που ορίζει την προστασία του περιβάλλοντος ως συνταγματικό δικαίωμα και υποχρέωση της Πολιτείας, μιλώντας για χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, την ποιότητα ζωής, την ασφάλεια των κατασκευών, την προστασία του πολιτιστικού και αρχιτεκτονικού πλούτου. Ο ρόλος της Πολεοδομίας, των ΥΔΟΜ, δεν είναι να διευκολύνει μόνο την ανάπτυξη. Ο ρόλος της πολεοδομίας είναι να διασφαλίζει ότι, αφ’ενος τηρούνται οι όροι και οι προϋποθέσεις για την προστασία του δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος που η ίδια η πολιτεία έχει θεσμοθετήσει, αφ’ετέρου η εγγύηση ότι η ανάπτυξη δεν θα γίνει σε βάρος του κοινού χώρου, της δημόσιας ασφάλειας και του περιβάλλοντος. Είναι η γραμμή άμυνας ανάμεσα στο ιδιωτικό συμφέρον και το κοινό καλό. Όταν ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης περιγράφει τις ΥΔΟΜ ως υπηρεσίες που «ταλαιπωρούν τον πολίτη και τον κατασκευαστικό κλάδο» που «βαθμολογήθηκαν με 3,4 στα 10», προτείνεται ως λυση ένα «One Stop Shop» που θα «διευκολύνει ιδιοκτήτες, κατασκευαστές και επενδυτές»… μεγάλη εκτροπή!
Προφανώς, η εικόνα των ΥΔΟΜ είναι προβληματική και καθυστερήσεις υπάρχουν και απογοητευμένοι πολίτες και ιδιώτες μηχανικοί και όσοι ασχολούνται με “την κατσίκα του γείτονα” για ασήμαντα θέματα εις βάρος του χρόνου των υπαλλήλων της ΥΔΟΜ σε σημαντικότερα θέματα και εις βάρος των μηχανικών που περιμένουν να διευθετήσουν ένα θέμα του πελάτη τους στην υπηρεσία. Αναζητήστε την αιτία πίσω από μια δεκαετία υποστελέχωσης, θέσεις ευθύνης χωρίς προσωπικό, κενά κρίσιμων ειδικοτήτων, ευθύνες δυσανάλογες του ανθρώπινου δυναμικού. Αυτό είναι το μισό πρόβλημα. Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι, οι ΥΔΟΜ καλούνται να εφαρμόσουν νόμους, που η πολιτεία δεν έχει την πρόθεση να υπερασπιστεί. Που δεν δημιουργεί τους μηχανισμούς ελέγχου που όφειλε, ούτε για τα αυθαίρετα, ούτε για τις οικοδομικές άδειες που εκδίδονται. Η μετακύλιση ακόμα μεγαλύτερης ευθύνης στον ιδιώτη μηχανικό. Με το αποτέλεσμα της “αυτόματης έκδοσης”, που αφαίρεσε από τον μηχανικό την ασφάλεια που παρείχε ο προληπτικός έλεγχος της υπηρεσίας, να μην έχει ως τώρα (ήδη 7 χρόνια) αποτιμηθεί, παρά την αντίθετη πρόβλεψη της νομοθεσίας, επιχειρείται πλέον να τους αποδοθεί και ρόλος του ελεγκτικού μηχανισμού ως ελεγκτές δόμησης.
Αντί να ενισχυθούν οι ΥΔΟΜ την τελευταία 10ετια, μεταφέρεται η ευθύνη —και το ρίσκο— σε έναν επαγγελματία εγκλωβισμένο σε μια μέγγενη: από τη μία, η πίεση του πελάτη-επενδυτή για το μέγιστο όφελος στον ελάχιστο χρόνο, από την άλλη, μια δαιδαλώδης πολεοδομική νομοθεσία και διαδικασίες χωρίς θεσμική κάλυψη… Χρειάζεται κωδικοποίηση της νομοθεσίας, χρειάζεται ψηφιοποίηση, χρειάζεται εκσυγχρονισμός διαδικασιών, χρειάζεται καλύτερη διοικητική οργάνωση. Χρειάζεται, πάνω απ’ όλα, στελέχωση του προσωπικού των ΥΔΟΜ και συγκέντρωση εξειδικευμένων γνώσεων σε κεντρικό επίπεδο, που θα υποστηρίζει τις τοπικές υπηρεσίες.. Η λύση δεν είναι να καταργήσουμε τις πολεοδομίες, αλλά να δώσουμε τα εργαλεία, το προσωπικό, την τεχνολογία και την πολιτική στήριξη που χρειάζονται για να κάνουν τη δουλειά τους—όχι πιο γρήγορα, αλλά πιο σωστά.
Η απότομη πτώση ξεκίνησε απ’το Ν.3852/10, μετά συνέχισε με τον Ν.4014/11 και το ίδιο έτος 2011 την μεταφορά των Πολεοδομιών από τις Νομαρχίες στους Δήμους (θυμάμαι τον τότε ενιαίο Δήμο Κεφαλονιάς βρέθηκαν όλοι μαζί 144 μηχανικοί σήμερα έχουν απομείνει το 1/7 από αυτούς στους 3 Δήμους της Κεφαλονιάς) και η Σημερινή Κυβέρνηση το τερμάτισε! Τα λάθη έγιναν και απ’ τους Δήμους και είναι Τραγικά. Όταν θα χάσουν τις Πολεοδομίες, τότε θα εκτιμήσουν και σταθμίζουν πόσο τραγικά λάθη έκαναν που ήθελαν μόνο τα έργα βιτρίνας των Τεχνικών Υπηρεσιών. Ο θεσμός της Πολεοδομίας θυσιάστηκε για την μικροΠολιτική και αυτό έγινε και απ’το Κράτος και από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και αυτό γίνεται σε συνεννόηση με τον 3ο μεγάλο παίκτη, που είναι το ΤΕΕ… Δήμοι και Κράτος σαν τα Κοράκια και τους Γύπες πάνω απ’ το πτώμα των ΥΔΟΜ κονταροχτυπιούνται, που θέλουν ολόκληρο το πτώμα δικό τους. Αυτοί (οι πολιτικοί) βλέπουν μόνο Ανάπτυξη για λίγους, κοματοκρατία και πολιτικό ρεβανσισμό. Γι ‘ αυτούς που αποφασίζουν, αυτό είναι το τρίπτυχο της δικής τους βιώσιμης ανάπτυξης.
Τα «One Stop Shop» του ανακοινωθέν από υπουργό νεοσύστατου φορέα “Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης -Ε.Ο.Κ.Ε.Δ”, δεν απαντούν σε τίποτα από αυτά: Το μαγαζί-ταχείας-εξυπηρέτησης-για-όλες-τις-ανάγκες, που συγχέει την εξυπηρέτηση του πολίτη με την εξυπηρέτηση του πελάτη, απαξιώνει ένα λειτούργημα που έχει βαθιά θεσμική και συνταγματική υπόσταση. Μετατρέπει τον πολεοδόμο από φύλακα του δημόσιου συμφέροντος, σε υπάλληλο “καταστήματος κινητής τηλεφωνίας”, που παίρνει bonus για την ταχύτητα της συναλλαγής. Οι ΥΔΟΜ ήταν από καιρό τελειωμένες! Απλά, έστησαν ένα αφήγημα για να βρουν ένα τρόπο! Ίσως όμως να είναι και λίγο καλύτερα. Ας περιμένουμε να δούμε… Ας μην απογοητευόμαστε τελείως…
ΠΑΡΙΣΗΣ Λ. ΣΠΥΡΟΣ
Αρχιτέκτων Μηχανικός
Αντιπρόεδρος Νομαρχιακής Επιτροπής ΤΕΕ Κεφαλονιάς & Ιθάκης
Αναπλ. Προϊστάμενος Τμήματος ΥΔΟΜ Δ. Αργοστολίου
LEAVE A COMMENT