ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ Archives - Εφημερίδα Κεφαλονιά

To πανέμορφο αλλά και επικίνδυνο «Λεοντόψαρο» γύρω από την Κεφαλονιά και την Ιθάκη

efimeridakefalonia — Thu, 18 Jun 2026 16:13:50 +0000

Το πανέμορφο «Λεοντόψαρο» (επιστημονική ονομασία “Pterois miles” και αγγλική Common lionfish ή Devil firefish) είναι τροπικό ψάρι με προέλευση από τον Ινδικό Ωκεανό, το οποίο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ εισήλθε από την Ερυθρά Θάλασσα στην Μεσόγειο (ανήκει στους “Λεσεψιανούς μετανάστες”).
Εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1991 στο Ισραήλ, το καλοκαίρι του 2015 εμφανίστηκε στην Ελλάδα στην περιοχή της Ρόδου, ενώ στο Ιόνιο Πέλαγος θεάθηκαν τον Μάιο του 2019 στις νοτιοανατολικές ακτές της Κεφαλονιάς (περιοχή Σκάλας-Πόρου) οπότε και ενημερώθηκε το ΕΛΚΕΘΕ (Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών). Η πρώτη φωτογραφία είναι από την πρώτη καταγεγραμμένη παρατήρηση του είδους στην Κεφαλονιά. Πρόκειται για αρπακτικό ψάρι που κυνηγά ένα μεγάλο εύρος από ψάρια και καρκινοειδή εκ των οποίων είδη εμπορικής σημασίας όπως η γνωστή Μαρίδα (“Spicara smaris”), αλλά ακόμη σημαντικότερα πολλά είδη οικολογικής σημασίας που αποτελούν κρίκο της τροφικής αλυσίδας του οικοσυστήματος όπως η Παπαδιά ή Καλόγρια (“Chromis chromis”) και κυρίως τα νεαρά άτομα πριν προλάβουν να αναπαραχθούν, απειλώντας και έμμεσα πολλά άλλα ενδημικά είδη και κατ’ επέκταση ολόκληρη την ισορροπία του οικοσυστήματος προκαλώντας ή έστω συμβάλλοντας στην οικολογική καταστροφή της θάλασσας.
Αν και τα Λεοντόψαρα είναι συνήθως νωχελικά παραμένοντας στην σκιά του βράχου, κάποιες ελάχιστες φορές κινούνται αργά προσεγγίζοντας με προσοχή τα μικρόσωμα θηράματα τους, και πολύ γρήγορα τους επιτίθενται. Στις πολλές φορές που έχει τύχει προσωπικά να τα παρατηρήσω, μόνο μία από αυτές έγινα μάρτυρας ολοκληρωμένης και κεραυνοβόλου επίθεσης σε μια μικρή ομάδα ανήλικων πολύ νεαρών Μπαρμπουνιών.Επειδή τα Λεοντόψαρα εστιάζουν σε μικρά άτομα, απειλείται κυρίως ο γόνος, επομένως μειώνονται οι αριθμοί των ατόμων που θα φτάσουν στην ενηλικίωση και θα δώσουν επόμενες γενιές. Και όλα αυτά σε συνδυασμό με δύο άλλα γεγονότα: αφενός σήμερα -τουλάχιστον όχι ακόμη- δεν έχουν φυσικούς εχθρούς δηλαδή δεν αποτελούν θηράματα άλλων, ενδημικών ειδών και αφετέρου πολλαπλασιάζονται ταχύτατα άρα ο πληθυσμός τους αυξάνεται δραματικά. Τα τελευταία χρόνια που η παρατήρηση τους είναι τακτική, σε ένα συγκεκριμένο μήκος ακτής έχουν παρατηρηθεί να πολλαπλασιάζονται κάθε χρόνο.
Έτσι οι αριθμοί των ενδημικών ειδών, αν και φυσικά δεν είναι εύκολο να μετρηθούν, σε συνδυασμό και με άλλες απειλές μειώνονται μάλλον γεωμετρικά. Και το Λεοντόψαρο είναι ένα μόνο από τα πολλά εισβολικά είδη που έχουν εισχωρήσει στην Μεσόγειο και βρίσκονται και στα δικά μας νερά. Πρόκειται για ένα πολύ όμορφο ψάρι με έντονους χρωματισμούς. Είναι βρώσιμο με λευκή σάρκα και πολύ καλή γεύση, αλλά είναι υπό προϋποθέσεις επικίνδυνο λόγω των αιχμηρών αγκαθιών με δηλητήριο που φέρει σε πολλά σημεία στο σώμα του. Όταν αυτά αφαιρεθούν μπορεί να γίνει περαιτέρω επεξεργασία και προετοιμασία για κατανάλωση. Το πρώτο που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι σήμερα πλέον είναι υπαρκτός αυτός ο κίνδυνος με τους αυξανόμενους αριθμούς των Λεοντόψαρων στις θάλασσες μας και το μικρό βάθος στο οποίο συνήθως απαντώνται, και πρέπει να είμαστε σε θέση να αναγνωρίζουμε αυτό το είδος (πράγμα πολύ εύκολο καθώς τα πτερύγια σαν ιστία και τα έντονα χρώματα του δεν μοιάζουν με κανένα άλλο είδος των θαλασσών μας και είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά).
Δηλητηριώδη αγκάθια: Το Λεοντόψαρο διαθέτει συνολικά 15 έως 18 δηλητηριώδη αγκάθια (venomous spines), ανάλογα με την ηλικία, την υγεία του ατόμου και άλλους παράγοντες, που κατανέμονται στο σώμα του ως εξής:
13 μεγάλα αγκάθια στο πρόσθιο ραχιαίο πτερύγιο (forward dorsal fin) δηλαδή στην ράχη και ξεκινούν από το κεφάλι αλλά δεν φθάνουν ως την ουρά
2 αγκάθια στα πυελικά πτερύγια (pelvic fins) -ένα σε κάθε πλευρά αριστερά και δεξιά- δηλαδή αυτά στην περιοχή της κοιλιάς
3 (άλλες φορές 2) αγκάθια στο πρωκτικό πτερύγιο (anal fin) τα οποία είναι κοντά και δυσκολοδιάκριτα.
Το οπίσθιο –μαλακό- ραχιαίο πτερύγιο (soft dorsal fin) δηλαδή αυτό που βρίσκεται κοντά στην ουρά, το ουραίο πτερύγιο (caudal fin) δηλαδή η ουρά του ψαριού, αλλά και τα θωρακικά πτερύγια (pectoral fins) δηλαδή τα πλευρικά πτερύγια, δεν είναι δηλητηριώδη. Επομένως τα αγκάθια που φέρουν δηλητήριο βρίσκονται γενικά στην ράχη και στην κοιλιά ενώ σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να κρατάμε αποστάσεις και να μην επιχειρούμε να αγγίξουμε, συλλέξουμε, ή να φωτογραφίσουμε Λεοντόψαρα αν δεν είμαστε εξοικειωμένοι με το υποβρύχιο περιβάλλον και δεν είμαστε ενημερωμένοι για τους ιδιαίτερους κινδύνους που επιφυλάσσει αυτό το νέο στις θάλασσες μας είδος. Πρώτες Βοήθειες σε περίπτωση τσιμπήματος από αγκάθι Λεοντόψαρου. Το δηλητήριο του Λεοντόψαρου προκαλεί ισχυρό τοπικό πόνο και οίδημα μέσα σε λίγα λεπτά, και ενώ γενικά δεν είναι θανάσιμο, υπό προϋποθέσεις μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές καταστάσεις σε περιπτώσεις που το θύμα υποφέρει από αλλεργίες (όπως και με κεντριά από έντομα στην ξηρά), έχει επιβαρυμένη υγεία ή είναι παιδί ή ηλικιωμένος. Έτσι είναι απαραίτητη η προειδοποίηση των αλιέων καθώς και του ευρύτερου κοινού, ώστε να προληφθούν τυχόν ατυχήματα.
Πρέπει να αναγνωρίζουμε τα συμπτώματα και τις απλές οδηγίες που πρέπει να ακολουθήσουμε σε περίπτωση τσιμπήματος. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απειλείται η ζωή αλλά θα πρέπει να αποκλείσουμε κάθε περίπτωση και προληπτικά να προβούμε στην αναζήτηση ιατρικής φροντίδας. Το τσίμπημα μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο και οίδημα (πρήξιμο), και ίσως ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω: ναυτία, πυρετό, μούδιασμα, δύσπνοια, αδυναμία, λιποθυμία, διάρροια, ακόμα και προσωρινή παράλυση, καρδιακή ανακοπή λόγω ακραίου πόνου. Εάν κάποιος δεχτεί τσίμπημα από λεοντόψαρο πρέπει να βυθίσει άμεσα το τραύμα σε ζεστό νερό αν είναι δυνατόν για τουλάχιστον 30 λεπτά, μειώνοντας έτσι τον πόνο και την τοξική δράση του δηλητηρίου, αλλά να μην τοποθετεί πάγο, παγοκύστες ή κρύες κομπρέσες στην περιοχή. Στην συνέχεια θα πρέπει να επισκεφτεί το γρηγορότερο ένα κέντρο υγείας ή νοσοκομείο για περαιτέρω φροντίδα και προληπτική παρακολούθηση. Χρήση αντισταμινικά σκευασμάτων ειδικά αν οι ιατρικές δομές βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση και μέχρι την άφιξη σε αυτές, πρέπει να διερευνηθούν κατόπιν οδηγιών από ιατρό. Εδώ μπορούμε σύντομα να αναφέρουμε και τον Λαγοκέφαλο, έναν ακόμη εισβολέα στις θάλασσες μας (για την ακρίβεια 5 είδη Λαγοκέφαλου και συγγενικών/παρόμοιων ειδών: Λαγοκέφαλος, Λαγοκέφαλος του Σουεζ, Βραχυκέφαλος τετραόδοντας, Αδαμαντόραχος λαγοκέφαλος, Νανολαγοκέφαλος). Πρόκειται για μη βρώσιμο, τοξικό κατά την κατανάλωση και με ισχυρά σαγόνια ψάρι (κίνδυνος τραυματισμού), τα οποία θα πρέπει να αποφεύγονται όχι μόνο η κατανάλωση, αλλά και η προσέγγιση προς αυτά.

Τηλέμαχος Μπεριάτος
Εκπαιδευτής αυτοδυτών PSS, Αυτοδύτης 3 αστέρων CMAS

The post To πανέμορφο αλλά και επικίνδυνο «Λεοντόψαρο» γύρω από την Κεφαλονιά και την Ιθάκη appeared first on Εφημερίδα Κεφαλονιά.

Η εκτέλεση των πέντε αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης στο Ληξούρι

efimeridakefalonia — Fri, 12 Jun 2026 11:02:12 +0000

Μία απ’ τις πολλές επικίνδυνες εστίες της Εθνική Αντίστασης για τους Γερμανούς κατακτητές , στάθηκε η Αγία Θέκλη, χωριό που βρίσκεται στην καρδιά της Παλικής. Αιτία γύρευαν οι Γερμανοί για να κάμψουν το φρόνημα των αντιστασιακών κατοίκων του χωριού και η ευκαιρία τους δόθηκε με τη βοήθεια που τους έδωσαν οι ντόπιοι καταδότες.
Με βάση αυτή την επιδίωξη οι ισχυρές δυνάμεις των κατακτητών που στάθμευαν στην Επαγγελματική Σχολή Ληξουρίου, όρμισαν ένοπλοι στις 5 προς 6 του Μάη 1944, στο χωριό και το μπλοκάρισαν απ’ όλες σχεδόν τις πλευρές. Οι κάτοικοι κάτω από την απειλή των αυτομάτων του κατακτητή συγκεντρώθηκαν στην πλατεία του χωριού, κάποιοι όμως κατάφεραν και διέφυγαν. Έπειτα οι Γερμανοί με τη βοήθεια των καταδοτών πήραν 5 αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, έκαψαν σπίτια, έκαμαν καταστροφές και έφυγαν μεταφέροντας τους αντιστασιακούς στις φυλακές του Αργοστολίου. Οι 5 αγωνιστές ήταν:
1. Διονύσης Ρατσιάτος καθηγητής φιλόλογος. «Ο γιος του παπα-Ρατσιάτου όπως τον αποκαλούσαν και διακρίνετο για το εξαιρετικό ύφος του. Ήταν δε 43 χρόνων.
2. Αντώνιος Ληξουριωτάτος ετών 35.
3. Σπύρος Αναλυτής, τελειόφοιτος του Γυμνασίου 22 ετών, Επονίτης (ονομαζόμενος Κανάρης).
4. Γαβρίλης Ραλλάτος, γεωργός 60 ετών.
5. Βασίλειος Ραλλάτος, γιος του Γαβρίλη, ετών 25.
Τους κράτησαν πάνω από 20 μέρες στις φυλακές του Αργοστολίου , όπου και τους βασάνισαν απάνθρωπα. Τις 5 Ιουνίου του 1944 τους μετέφεραν από το Αργοστόλι στο Ληξούρι με καΐκι και με ισχυρή συνοδεία. Στην αποβίβαση τους υποδέχτηκε ομάδα καταδοτών με επικεφαλής τον προδότη Φλωριά Κουρούκλη. Οι Γερμανοί μετέφεραν τους φυλακισμένους στα υπόγεια του Α΄ Δημοτικού Σχολείου Ληξουρίου. Τις 5 το απόγευμα μια ισχυρή συνοδεία από Γερμανούς ξεκίνησε από το Σχολείο και κατευθύνθηκε στην τότε πλατεία Πετρίτση, πίσω απ’ το «Μαρκάτο», σήμερα Πλατεία Εθνικής Αντίστασης. Ωστόσο με διαταγή των Γερμανών είχαν συγκεντρωθεί , άνδρες γυναίκες, νέοι γέροι και παιδιά στο χώρο του απαγχονισμού για να παρακολουθήσουν καταναγκαστικά. Οι Γερμανοί στήνουν τις 5 αγχόνες σε δύο πλατάνια της Πλατείας Πετρίτση – 4 στον ένα πλάτανο για τους τέσσαρους νέους και μια αγχόνη στον άλλο για τον γέρο Γαβρίλη.
Περήφανοι με ψηλά το Κεφάλι βάδισαν προς τις αγχόνες οι πέντε αυτές μορφές. Τραγικά μας ενημερώνει ο Ιστορικός Σπύρος Δ. Λουκάτος σε βιβλίο του για εκείνη την ημέρα. «….Αυτή, η θηριωδία των Γερμανών και των καταδοτών τους έφτασε έως το σημείο να απαγχονίσουν νεκρό ήδη τον γέρο Γαβριήλ Ραλλάτο, που δεν άντεξε και στην πορεία προς την αγχόνη, υπέστη θανατηφόρα καρδιακή προσβολή και να επιμείνουν μέχρι το τέλος στον απαγχονισμό του γιου του Βασίλη Ραλλάτου, παρά το γεγονός ότι επί τρεις φορές κόπηκε το σχοινί του απαγχονισμού του , ενώ ήταν περασμένο στο λαιμό του και δεν ήταν ο ίδιος νεκρός ακόμα». Επίσης ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Λευτέρης Ελευθεράτος στο βιβλίο του «Οδοιπορικό Μνήμης στην Κεφαλονιά της Αντίστασης» μας ενημερώνει για τη δικαιολογία που πρόβαλαν οι Γερμανοί για την εκτέλεση των πέντε αγωνιστών.
«Οι εκτελεσθέντες συμμετείχαν ως υπαρχηγοί(!) της Κουμμουνιστικής Οργανώσεως Ε.Α.Μ.» και « Έφερον ακέραιαν την ευθύνη δια την δολοφονία του Προέδρου της Κοινότητας Βόβυκες» και την επίθεση ενάντιον του υποδιοικητή της Χωροφυλακής αντιπασπιστή Νερατζίνη, «πυροβολήσαντες αυτόν και τραυματίσαντες ελαφρώς εις Ληξούριον»! Η φοβερή αυτή εκτέλεση τελείωσε αφού διατάχτηκε να ξεκρεμαστούν οι νεκροί και να ταφούν έξω από την πόλη σε κοινό τάφο. Ενώ το κοινό που παρακολούθησε καταναγκαστικά άρχισε να διαλύεται. Ο καταδότης Φλωριάς Κουρούκλης έδωσε τα θερμά του συγχαρητήρια στους Γερμανούς.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΕΝΤΕ
Το ποίημα αυτό είναι του Γεράσιμου Γεωργίου Αντωνάτου (Νταβέλη) Ποιητή και φιλόσοφου. Το κατέγραψα από την μνήμη του Χαράλαμπου Ανδρέα Γιουλάτου (Λιοπίρη)- Ρίφι Παλικής, 2002. Δημοσιεύεται δε για πρώτη φορά.
Πένθιμα κράζει η καμπάνα
κλαίει το άμοιρο κορμί
κλαίει την έρημη τη μάνα
που την επνίγουν οι λυγμοί.
Κλαίει του ήρωα τα νιάτα,
τη τόλμη τη παλικαριά,
που πέθανε για το λαό μας,
έπεσε για τη λευτεριά.
Υπήρξε δούλος μιας ιδέας
ήτανε ξάστερο μυαλό
κι’ αγωνιζότανε με πίστη
για του λαού μας το καλό.
Προδότες κι άτιμοι φασίστες
υπάρχει δίκης οφθαλμός
Είν’ οι γενναίοι ΕΛΑΣΙΤΕΣ
πουν’ του λαού μας ο παλμός.
Όπου κι αν πάτε θα σας πιάσουν
θα σας χτυπήσουν στην καρδιά
θα σας γκρεμίσουν τα σπίτια
(αυτά τα αγέροχα;) τα παιδιά.

Γεράσιμος Σωτηρίου Γαλανός

The post Η εκτέλεση των πέντε αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης στο Ληξούρι appeared first on Εφημερίδα Κεφαλονιά.

Χάθηκε η Ληξουριώτικη φράουλα του Κατσάνη

efimeridakefalonia — Tue, 09 Jun 2026 13:08:51 +0000

Από τον Μάιο έως και τον Ιούνιο, προσεισμικά στο Ληξούρι, πουλιόταν ένας είδος μικρής αρωματικής φράουλας, που ήταν παραγωγή μοναδική της Κολομπίας! Ήταν τόσο περιζήτητη η ληξουριώτικη φράουλα, για όλες τις κοινωνικές τάξεις, που ακόμη και οι προύχοντες του Αργοστολίου, είχαν την έγνοια τους, για να προμηθευτούν «μια χεριά».
Βασικός παραγωγός και πουλητής ήταν ένας σπιρτόζος Ληξουριώτης, που έμεινε ονομαστός για τις φράουλές του, ο Δημήτριος Μηνιάτης (Κατσάνης). Για χρόνια διατηρούσε αυτό το εμπόριο εκεί στο περιστύλιο του Μαρκάτου και κατά το 1934 άνοιξε μανάβικο και στο Αργοστόλι, που το κράτησε για πολλά χρόνια, για να εξυπηρετήσει τους εκεί φίλους και πελάτες του. Ήταν ένας τύπος ταλαίπωρος και πολύπαθης, αλλά τον διακατείχε ένα εργατικό και εμπορικό ταπεραμέντο, το οποίο αξιοποίησε δυναμικά, όχι μόνο για βιοπορισμό, αλλά και για εξαιρετική κοινωνικότητα, που ίσως την είχε ανάγκη. Αυτές οι φράουλες του Ληξουρίου, ήταν μικρούλες, πολύ αρωματικές, σφικτές, κραταιές, βαστούσαν στο χρόνο. Μέρος της παραγωγής τους ήταν τόσο τα Χαυδάτα, όσο και μέρη κοντινά του Ληξουρίου. Σήμερα, όλα αυτά τα προϊόντα και τα συναφή τους, είναι σε πληθώρα στην αγορά, τυποποιούμενα, με φάρμακα ποτισμένα και ραντισμένα, μα η νοστιμιά και το άρωμα λείπει. Τελικά χάθηκαν αυτές οι μικρές του Ληξουρίου φράουλες. Ε… κάποια φορά τσι δοκίμασα κι εγώ και τσι φχαριστήθηκα. Τώρα… τίποτσι!

Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

The post Χάθηκε η Ληξουριώτικη φράουλα του Κατσάνη appeared first on Εφημερίδα Κεφαλονιά.

Μήνυμα του ΙΚΙ για την παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος

efimeridakefalonia — Fri, 05 Jun 2026 06:17:26 +0000

Παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος σήμερα. Ας την αφιερώσουμε σε κάτι ουσιαστικό αποφεύγοντας τις συνήθεις υμνολογίες. Αφορμή για την επιλογή του θέματος του μηνύματός μας είναι το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ).
Διότι τίθεται ξανά το σοβαρό πρόβλημα των επιπτώσεων της τουριστικής δραστηριότητας στο περιβάλλον καθώς και του ρόλου του πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού. Είναι γνωστό ότι συχνά ο τουρισμός καταστρέφει αυτό από το οποίο τρέφεται. Δηλαδή το περιβάλλον: φυσικό, δομημένο, πολιτισμικό, ιστορικό κλπ. Με άλλα λόγια τρώει τις ίδιες του τις σάρκες. Γι’ αυτό και χρειάζεται μεγάλη προσοχή, την οποία δεν φαίνεται να δείχνουν οι κεντρικές κυβέρνησες και τοπικές αυτοδιοικήσεις, μπροστά στο εύκολο και άμεσο κέρδος από τον τουρισμό. Ωστόσο το περιβάλλον, σε όλες τις εκδοχές του, είναι ο βασικός τουριστικός πόρος που αν ‘καταναλωθεί’ σημαίνει την παρακμή και το τέλος του κάθε τουριστικού προορισμού σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Χρειάζεται επομένως αυστηρός σχεδιασμός των χρήσεων γης, πράγμα, που δεν είναι σίγουρο ότι κάνει το ΕΧΠ, το οποίο είχε μια περιπετειώδη πορεία που δείχνει πόσο μακριά από τον σωστό τρόπο σχεδιασμού είμαστε και πόσο λίγο προστατεύουμε το περιβάλλον.
Το τωρινό σχέδιο της Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) για το ΕΧΠ είναι ουσιαστικά το τέταρτο στη σειρά που φέρνει το αρμόδιο υπουργείο. Το πρώτο εγκρίθηκε το 2009 και είχε προκαλέσει σωρεία αντιδράσεων από περιβαλλοντικές οργανώσεις και επιστημονικούς φορείς . Το δεύτερο κατά σειρά χωροταξικό πλαίσιο θεσπίζεται το 2013, προκαλώντας και πάλι σοβαρές αντιδράσεις Και τα δύο αυτά χωροταξικά πλαίσια ακυρωθήκαν τελικά από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ). Ακολούθως, και προκειμένου να καλύψει αυτό το κενό, το ΥΠΕΝ αναθέτει νέα μελέτη ΕΧΠ-Τ στα μέσα του 2018. Η αρχική προθεσμία ολοκλήρωσης της μελέτης (2020) παρατάθηκε με διαδοχικές αποφάσεις. Έτσι, φθάσαμε αισίως στο 2024 με το 3ο σχέδιο να δημοσιοποιείται και να επικρίνεται και πάλι. Εφέτος 2 χρόνια μετά επανέρχεται σε βελτιωμένη υποτίθεται μορφή…μετά από 8 συνολικά χρόνια καθυστέρησή (2018-2026)! Στο μεταξύ η χώρα έμεινε χωρίς χωροταξικό και ο τουρισμός εξαπλώνεται άναρχα.
Δυστυχώς, παρόλο τον ‘καλλωπισμό’ του, το νέο σχέδιο ΚΥΑ συνεχίζει στο ίδιο μοντέλο ανάπτυξης και τουριστικοποιεί άκριτα και επικίνδυνα ολόκληρη σχεδόν τη χώρα, επιτείνοντας την μονοκαλλιέργεια του τουρισμού. Πριμοδοτεί προκλητικά την συγκέντρωση ιδιοκτησιών και τουριστικών εγκαταστάσεων σε λίγα ισχυρά συμφέροντα. Δεν υπολογίζει τη φέρουσα ικανότητα του συνόλου των περιοχών (νησιών, παράκτιων ζωνών κλπ.) και επιτρέπει τουριστικές εγκαταστάσεις σε περιοχές Natura ενώ παραβιάζει το περιβαλλοντικό κεκτημένο. Είναι, με λίγα λόγια, μια ρύθμιση που καθιστά τον τουρισμό γενικό ρυθμιστή του ελληνικού χώρου. Όλα τα υπάρχοντα μέχρι τώρα σχέδια και θεσμικά εργαλεία πρέπει να προσαρμοστούν στις ρυθμίσεις του: τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, τα Θαλάσσια Χωροταξικά, τα ΓΠΣ, τα ΣΧΟΟΑΠ, οι ΖΟΕ κλπ. Ακόμα και τα Περιφερειακά Σχέδια Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή οφείλουν να συμφωνούν με το ΕΧΠ και να εναρμονιστούν προς τις κατευθύνσεις του, ενώ θα έπρεπε να γίνεται το αντίστροφο ! Επίσης τα νέα ΤΠΣ «καπελώνονται» προκαταβολικά από τις ρυθμίσεις του. Ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ) και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν ήδη κάνει αυστηρότατη και τεκμηριωμένη κριτική.
Στα νησιά μας, δυστυχώς, βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη η εκπόνηση των ΤΠΣ των δημοτικών ενοτήτων των τεσσάρων δήμων, με αποτέλεσμα οι δήμοι να υπόκεινται στις αντιπεριβαλλοντικές διατάξεις του ΕΧΠ-Τουρισμού. Είναι ανάγκη οι μελετητές και οι δήμοι να κινηθούν αποφασιστικά και να αντισταθούν στις κάθε είδους πιέσεις. Σε μια εποχή που η κλιματική κρίση καλπάζει ολοταχώς, δεν είναι επιτρεπτή καμία ολιγωρία. Επίσης και οι ενεργοί πολίτες και φορείς πρέπει να μπουν στη μάχη της προστασίας του περιβάλλοντος… Αλλιώς το περιβάλλον θα είναι μια χαμένη υπόθεση. Μπροστά αυτές τις εξελίξεις δικαίως διερωτάται κάθε εχέφρων πολίτης: Τι ακριβώς γιορτάζουμε σήμερα, στην παγκόσμια ημέρα του περιβάλλοντος;

Ο πρόεδρος του ΙΚΙ
Ηλίας Μπεριάτος

The post Μήνυμα του ΙΚΙ για την παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος appeared first on Εφημερίδα Κεφαλονιά.

1η Ιουνίου, τιμή στον γαλακτοκομικό τομέα

efimeridakefalonia — Mon, 01 Jun 2026 20:02:05 +0000

Ο Ε.Α.Σ. (Αγροτική Ενωση) Κεφαλληνίας & Ιθάκης ενημερώνει ότι είκοσι πέντε χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ημέρα που ο Διεθνής Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (Food & Agriculture Organisation – FAO) θέσπισε την Παγκόσμια Ημέρα Γάλακτος για να αναγνωριστεί η σημασία του γάλακτος και να τιμηθεί ο γαλακτοκομικός τομέας.
Το γάλα και ευρύτερα τα γαλακτοκομικά προϊόντα έχουν μακρά ιστορία στην ανθρώπινη διατροφή. Αν συνειδητοποιήσει κανείς ότι το γάλα περιέχει 18 από τα 22 απαραίτητα διατροφικά στοιχεία όπως πεπτίδια, αμινοξέα κλπ, που χτίζουν, επισκευάζουν και ξαναζωντανεύουν όχι μόνο τα κύτταρα του σώματος αλλά και τους μύες και τα οστά των ανθρώπων κάθε ηλικίας θα συμφωνήσει ότι είναι πραγματικά ένα θρεπτικό διαμάντι. Μια σειρά συστηματικών επιστημονικών μελετών έχει αποδείξει ότι ακόμη και η κατανάλωση ενός μικρού ποτηριού γάλακτος την ημέρα, επιτυγχάνει σημαντική μείωση των ασθενειών που ταλαιπωρούν την ανθρωπότητα όπως καρδιαγγειακές και εγκεφαλικές παθήσεις, υπέρταση, διαβήτης τύπου 2, καρκίνος του παχέος εντέρου, παχυσαρκία, Αλτσχάϊμερ ενώ ενισχύει το επίπεδο της ανοσίας του οργανισμού.
Ο Ε.Α.Σ. (Αγροτική Ένωση) τονίζει ότι σήμερα είναι ευκαιρία να αναγνωρίσουμε το γάλα, το γιαούρτι, το τυρί, το βούτυρο, το παγωτό που θεωρούμε δεδομένα στην καθημερινότητά μας αλλά και ως σημαντικούς συντελεστές στην οικονομική ανάπτυξη της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης – του μεγαλύτερου κτηνοτροφικού νομού των Επτανήσων – και να λυθούν τα προβλήματα στον τομέα του ελληνικού γάλακτος όπως έλεγχος ελληνοποιήσεων, χρήση τοπωνυμιών, εξαπάτηση καταναλωτικού κοινού, κλπ. Πρόκειται για προϊόντα που φέρνουν τους ΘιακοΚεφαλονίτες κοντά, σε μια συνθήκη, η οποία δεν θα ήταν δυνατή, χωρίς τις περίπου 550 οικογένειες συμπατριωτών Κτηνοτρόφων που εργάζονται ώστε να εξασφαλιστεί η παραγωγή περίπου 6.300 τόνων γάλακτος ετησίως και κατ’ επέκταση η αμέριστη πρόσβαση σε αυτό μέσω των 14 μικρομεσαίων, οικογενειακών, σύγχρονων πιστοποιημένων τυροκομείων.

Από τον Ε.Α.Σ. (Αγροτική Ενωση) Κεφαλληνίας & Ιθάκης

The post 1η Ιουνίου, τιμή στον γαλακτοκομικό τομέα appeared first on Εφημερίδα Κεφαλονιά.

Έφτασε κι ο Ιούνιος, ο πρώτος μήνας του καλοκαιριού

efimeridakefalonia — Mon, 01 Jun 2026 06:16:38 +0000

Έφτασε και ο Ιούνιος, ο έκτος μήνας του χρόνου και ο πρώτος του καλοκαιριού. Βέβαια, μέσα στο αρχαίο Ρωμαϊκό ημερολόγιο ήταν τέταρτος μήνας, με 29 ημέρες, πέρασε στο Ιουλιανό ημερολόγιο ως έκτος μήνας, με 30 ημέρες, όπου έτσι διατηρείται και σήμερα μετά τη γρηγοριανή μεταρρύθμιση του.
Κατά τη ρωμαϊκή παράδοση, ο Ρωμύλος τον ονόμασε Junius, αφιερώνοντας τον ταυτόχρονα στη θεά Ήρα (Juno). Ο Ιούνιος λέγεται και Θεριστής, γιατί είναι ο μήνας του θερισμού σ’ όλη την Ελλάδα. Ο λαός του έχει δώσει πολλά ονόματα και τον εκτιμά πολύ, λόγω που, για τη γεωργία είναι σημαντικός, επειδή μετά τον θερισμό, «ελευθερώνεται η γη για νέα σοδειά». Ακολουθεί μια μικρή «περιδιάβαση» για τις γιορτές και τα λαογραφικά χαρακτηριστικά του Ιουνίου, μέσα από τις κεφαλονίτικες παροιμίες. ( Δημ. Σ. Λουκάτου, Κεφαλονίτικα γνωμικά, Αθήνα 1952).
«Μάης –μαΐτσης μαγιανός και θεριστής θεριστινός» Έρισσος
Ο καθηγητής –λαογράφος, Δημήτριος Λουκάτος, μας λέει πως, η παραπάνω παροιμία από την Έρισσο έχει φτιαχτές λέξεις, για να μας πει πως, ο Μάης έχει ομορφιές και μάγια, μα ύστερα έρχεται ο Ιούνιος (Θεριστής ), που μας θερίζει από την πείνα. Εννοεί, πως η νέα σοδειά δεν έγινε ακόμα. Την ίδια σκέψη για τον Ιούνιο έχουν και στην Πύλαρ,ο λέγοντας την παροιμία διαφορετικά. «Ο Μάης έχει τ’ όνομα κι ο Θεριστής την πείνα». Στην περιοχή των Πρόννων λένε την παρακάτω παροιμία, που βεβαιώνει την πράξη του θερισμού. «Απ’ αρχής του Θεριστή του δρεπανιού μας η γιορτή». Ο Ιούνιος έχει αρκετές «μικρογιορτές» όπως: Του « Βαρθολομαίου και Βαρνάβα» τις 11 του μηνός, μέρα που πολλοί δε δουλεύουν, ιδιαίτερα στα αμπέλια, γιατί το έχουν για κακό. Του όσιου Ονουφρίου, στις 12 του μηνός αυτού, στις 14 του Αγίου Ελισαίου, μέρα που δε δουλεύουν οι γεωργοί με τα ζώα, γιατί ο άγιος αυτός θέλει το σεβασμό του, αλλιώς τα ζωντανά τα πιάνει λύσσα, μας λέει ο λαός. Τις 15 και 16 του μηνός αντίστοιχα εορτάζουν ο προφήτης Άμως και ο άγιος Τύχωνος, ο τελευταίος είναι ο άγιος της τύχης.
Τον μήνα αυτόν έχουμε και το γενέθλιο του Άγιου Ιωάννη του Προδρόμου τις 24 και, έχει ταυτιστεί η λατρεία του με το άναμμα της φωτιάς και άλλα μαντικά έθιμα που έχουν αρχαιοελληνική καταβολή και που πραγματοποιούνται την παραμονή της ημέρας αυτής. Είναι η γνωστή γιορτή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδάρη, που ο λαός μας, από τόπο σε τόπο, έχει δώσει στον άγιο αυτόν, πολλά ονόματα και σημαντικές θεραπευτικές ιδιότητες. Ο λαός έχει περάσει μέσα στις παροιμίες του όλη τη σοφία και την πείρα των αιώνων και έτσι οι παροιμίες λειτουργούν ως άγραφοι νόμοι που οδηγούν, διδάσκουν και συνετίζουν. Βέβαια, τώρα που τις εργασίες στο χωράφι δεν τις κάνουν τα χέρια, όπως και τον θερισμό του Ιουνίου, η παροιμία πρακτικά φαίνεται να μην ισχύει. Είναι όμως αξίωμα, που δε χάνεται ούτε μηδενίζεται, και, σε κάθε περίσταση μπορεί να χρησιμοποιηθεί μέσα στο λόγο και στη ζωή. Γύρω από το θέρο και το θέρισμα οι παλιές παροιμίες στην Κεφαλονιά μας λένε: «Θέλεις θέριζε και δένε, θέλεις δένε και κουβάλιε», Λιβαθώ. Εδώ η παροιμία θέλει να πει πως και τα δύο τον ίδιο κόπο έχουνε και μάλιστα κόπο σκληρό.
«Θέριζε γέρο γέννημα και παλλικάρι στάρι» Παλική και Λιβαθώ. Εννοεί, πως το γέννημα (κριθάρι) πρέπει να θερίζεται γινωμένο, ενώ το στάρι να είναι νωπό για να μη τρίβεται. Σε όλο το νησί υπάρχει η παροιμία που συνοπτικά και δυναμικά μας ενημερώνει πως, ο θέρος, θέλει χέρια πολλά και να δουλεύουν συνέχεια. «Θέρος, τρύγος, πόλεμος δεν περιμένουν». Στην Παλική και στη Σάμη προσθέτουν ή λένε και το εξής: «και στις ελιές ρεμούρο», δηλαδή, με πολλή γρηγοράδα για να γίνει το μάζεμα. Υπάρχει μια άλλη παροιμία, που λένε στη Λιβαθώ και μας ενημερώνει, πως, τον Ιούνιο δείχνουν οι ελιές τι καρπό θα κάμουν. «Τον Θεριστή, ο νοικοκύρης τηράει την ελιά και τραβάει τα μαλλιά του».Επειδή, τον Ιούνιο κάνει αρκετή ζέστη και αρχίζουν να σκαρώνουν οι σταφίδες, κοντά να μπει ο επόμενος μήνας, θα είναι έτοιμες. Η παροιμία μας λέει πως: «Τ΄ άη –Γιάννη με το μαντήλι, και τση Βλαχερνός με το καλάθι». Δηλαδή στις 24 του μηνός του Άη Γιαννιού μπορεί να μαζέψεις μια μαντηλιά σταφίδες, αλλά τις 2 του Ιουλίου, της Παναγίας της Βλαχέρνας, θα χρειαστείς καλάθι.
Θέση εκλεκτή μέσα στο λαό και στην κεφαλονίτικη παροιμία έχει η μέρα που εορτάζει ο άγιος Ιωάννης ο Λαμπαδάρης, αφού παλιά την ημέρα αυτή την πρόσεχαν και την εκτιμούσαν με λατρείες και μαντικά έθιμα. «Από τ’ άη –Γιαννιού του Λαμπαδάρη, η μέρα παίρνει τα πίσω». Δηλαδή, έχουμε τις θερινές τροπές του ηλίου και η μέρα αρχίζει να μικραίνει. Τα έθιμα που γίνονται αυτή την ημέρα είναι όλα ηλιοτροπικού χαρακτήρα και ποικίλουν από τόπο σε τόπο. Κορυφαίο είναι το έθιμο που είναι και πανελλήνιο, «το άναμμα της φωτιάς», που ανήκει στα καθαρτήρια έθιμα και δημιουργεί τη νέα εφορεία της γης. Μέσα στις τοπικές εορτές είναι και αυτή του Αγίου Παναγή (Παπα-Μπασιά) τις 7 του μηνός και επίσης την πρώτη Κυριακή, ως συνήθως, του Ιουνίου είχε θεσπιστεί στο Ληξούρι «Το μνημόσυνο των Πέντε Αγιαθεκλησιάνων», που κρέμασαν οι Γερμανοί στις 5-6- 1944 στην πλατεία του Ληξουρίου. Αυτά τα χρόνια, το μνημόσυνο αυτό μεταφέρεται γύρω στις 20 του μηνός. Επίσης, στην κινούμενη εορτή των Αγίων Πάντων, στη Σάμη, όπως γίνεται από παλιά, θα εορταστούν και πάλι οι τρεις Άγιοι Φανέντες, στο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, που βρίσκεται πάνω στην αρχαία ακρόπολη της Σάμης.
Την τελευταία Κυριακή του Ιουνίου δε, έχει θεσπίσει από παλιά η Τοπική Αυτοδιοίκηση του Νομού Ηλίας, για να τιμά με εκδήλωση «τη Μάχη στο Λάλα» εκεί που έλαβαν μέρος οι Κεφαλονίτες και άλλοι Επτανήσιοι και κατεδίωξαν τον Ιουνίο του 1821, έπειτα από σκληρή μάχη, τους Λαλαίους Τουρκαλβανούς. Η συμμετοχή στην εκδήλωση γινόταν τόσο από την παλιά Νομαρχία Κεφαλληνίας και Ιθάκης, (στις μέρες μας συνεχίζει τη διατήρηση του εορταστικού θεσμού η Αντιπεριφέρεια Κεφαλληνίας, ο Σύλλογος Φωκάτων όσο και ο Σύνδεσμος των Εφέδρων Αξιωματικών Κεφαλλήνων, δίνοντας το παρόν τους, τιμώντας μαζί με τους κατοίκους της περιοχής στο οροπέδιο της Φολόης Ηλείας, τους Ήρωες και το γεγονός της νίκης. Έρχεται ο Ιούνιος, ο Θεριστής όπως τον λέει η παράδοση και ο λαός μας προσπαθεί να προσαρμόσει τις εργασίες τουμια και η ζέστη όλο και αυξάνει. Ωστόσο, αυτή η ζέστη, που έχει ήδη αρχίσει, να απλώνει τα φτερά της, από τις 15 του Μαγιού, οι θερισμοί για το χορτάρι, που είναι τροφή για τα ζωντανά, θα ολοκληρωθούν γύρω στα μέσα του Ιουνίου.
Βλέποντας τα χωράφια στην Παλική, άλλα έχουν ήδη το ξερό του χρυσαφιού χρώμα κι άλλα ετοιμάζονται να πυρωθούν στα καυτά λουτρά του ήλιου. Οι κτηνοτρόφοι δεν περιμένουν να τελειώσει ο Ιούνιος για να μαζέψουν το ξερό χορτάρι και να γιομίσουν τις αποθήκες τους για το χειμώνα, ήδη η διαδικασία θα φθάνει σε λίγες στο τέλος της. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή που κάνουν οι γεωργοί να σπέρνουν χορτάρι και έπειτα να το πουλούν ως «μπάλα» στους κτηνοτρόφους, είναι μια αθόρυβη συνεργασία και μία σχέση «έντεχνη», της γεωργίας με την κτηνοτροφία. Περιδιαβαίνοντας τους αγροτικούς δρόμους της Κατωγής και όλη της Παλικής αυτή την περίοδο, συναντάς χωράφια, που το κομμένο χορτάρι από το θεριστικό μηχάνημα, είναι στοιχισμένο και περιμένει την επόμενη διαδικασία της δέσης του σε «μπάλες». Βέβαια, έχει επικρατήσει να λέγονται «μπάλες» το χορτάρι που έχει δέσει το μηχάνημα, άσχετα εάν έχουν σχήμα παραλληλόγραμμο. Υπάρχουν χωράφια, που ήδη έχει περάσει το μηχάνημα και έχει δέσει το χορτάρι σε «μπάλες» και είναι έτοιμο να φορτωθεί για να αποθηκευτεί στις αποθήκες. Εικόνες από πίνακα ζωγραφικής παρουσιάζουν έτσι, πολλά χωράφια, που, όπως είναι με τις «μπάλες» διάσπαρτες ή κατά σειρά, που τις έχει αφήσει το μηχάνημα, σου δίνουν την εντύπωση, πως είναι βαλίτσες που περιμένουν τους ταξιδιώτες τους.
Το μυαλό μου τρέχει στον αγώνα που έκαναν οι παλαιότεροι, όταν δεν υπήρχαν τα μηχανήματα και τα χέρια μέσα στο λιοβόρι, έπρεπε να θερίζουν και να κάνουν να – μπαλιάζουν- το χορτάρι χρησιμοποιώντας μια ξύλινη κασέλα. Σήμερα κάνοντας απολογισμό επί της ευκαιρίας που έρχεται Ιούνιος, στη γεωργία μπορούμε να πούμε πως, η τεχνολογική εξέλιξη πρωτοστατεί με τα μηχανήματά της και η παραγωγή είναι μεγάλη και ικανή. Εκτοπίστηκε βέβαια η συνεργασία μεταξύ των γεωργών και η επικοινωνία ελαττώθηκε, οι δε λαογραφικές εικόνες και οι νοοτροπίες άλλαξαν χαρακτήρα στο μεγαλύτερο μέρος τους. Κλείνοντας για τον Ιούνιο, που οι άνθρωποι παλιά, ιδιαίτερα αυτόν το μήνα δούλευαν έως ο ήλιος να πάρει γιόμα και έτσουζε η λαύρα στο κορμί τους, ας θυμηθούμε το κείμενο του μεγάλου Ησίοδου: « Καιρός του θερισμού, πού δεν πρέπει να κοιμάσαι το πρωί. Η αυγή θα σε βοηθήσει να θερίσεις το ένα τρίτο από τη δουλειά της ημέρας… να κουβαλήσεις νωρίς τον καρπό στο σπίτι σου, εξασφαλίζοντας τον βίο σου»…(Έργα και Ημέραι, στίχ. 575-78). Τέλος, ας μείνει ως δίδαγμα η παροιμία του θερισμού, που αφορά τον άνθρωπο που δεν έχει παλμό ζωής και ενέργεια πράξης : «Εργάτης αργοκίνητος όλο δρεπάνι αλλάζει».

Γεράσιμος Σωτ, Γαλανός

The post Έφτασε κι ο Ιούνιος, ο πρώτος μήνας του καλοκαιριού appeared first on Εφημερίδα Κεφαλονιά.

Όταν στο γιορτάσι της Αγίας Τριάδος Ληξουρίου είχαν φωτιές

efimeridakefalonia — Sun, 31 May 2026 17:00:08 +0000

Έως το 1912 το πανηγύρι της Αγίας Τριάδας Ληξουρίου, δε γινόταν σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, δηλαδή, τη μέρα του Αγίου Πνεύματος, αλλά πάντα Τρίτη, μετά την Πεντηκοστή. Ποιος ξέρει γιατί; Φαίνεται, πως στο Ληξούρι, όλα είχαν και έχουν ακόμη δικό τους κώδικα…!
Το 1912 οι Επίτροποι έβγαλαν ανακοίνωση και μετέφεραν την ιερή πανήγυρη, όπως έγραψαν, την ημέρα μετά την Πεντηκοστή, δηλαδή τη Δευτέρα. Μάλιστα κοσμούσαν την ιερά πανήγυρη με φωτιές, όπου μαζεύονταν πολύ κόσμος και τις χαίρονταν. Έχουν σωθεί πολλές πληροφορίες γύρω από το εθιμικό «των φωτιών», όπως: Οι απαγορεύσεις, οι προφυλάξεις και τα άλλα μέτρα προστασίας, για το επικίνδυνο που μπορούσαν να προξενήσουν αυτές οι θεαματικές φωτιές και τα πυροτεχνήματα. Στα 1906 ο Γεώργιος Μολφέτας σχολιάζει ποιητικά στην εφημερίδα του, ένα από αυτά τα παλιά επιβλητικά πανηγύρια της πόλεως του Ληξουρίου, που το θρησκευτικό συναίσθημα «συναγωνιζόταν» την κοινωνική επικοινωνία και επίδειξη…! Παρόλο που τη χρονιά εκείνη, την είχε πλήξει ο περονόσπορος, η σταφίδα δεν είχε αποδώσει οικονομικά, η εμπορική κίνηση στο Ληξούρι είχε ελαττωθεί αισθητά, όπως θα λέγαμε σήμερα, «η αγορά ήταν πεθαμένη», οι Επίτροποι της Αγίας Τριάδος, τόλμησαν να κάνουν τις φωτιές στο πανηγύρι της εκκλησιάς τους. Τα πυροτεχνήματα- φωτιές, ήταν έξι ρόδες, που όταν τους έβαζαν φωτιά, ξεκινούσαν το στριφογύρισμα και βουίζοντας δυνατά σκορπούσαν σπίθες και φλόγες.
Στις φωτιές πέρα από ρόδουλα (ρόδες) είχαν και σαμάκια κι άλλα πυροτεχνήματα και γινόταν μια πανδαισία χαράς, που συνοδευόταν από επιφωνήματα θαυμασμού. Η Φιλαρμονική Σχολή Πάλλης παιάνιζε ενδιάμεσα και συμπλήρωνε το κάδρο της «φλογώδης παράστασης του Πανηγυριού τσ’ Αγίας Τριάδος Ληξουρίου» με μεγαλοπρέπεια…
ΠΑΝΗΓΥΡΙ
Στο Ληξούρι το καϋμένο
το πολύ ξεπεσωμένο,
μ’ όλες του περονοσπόρου της συχνές λαβωματιές,
είχανε τσ’ Αγιάς Τριάδος πανηγύρια με φωτιές,
κι’ έτυχα κι’ εγώ σε δαύτες και μ’ αρέσανε πολύ
κι’ έλεγα του Παιχνιδιάρη και του Κώστα του Αλή
« σας συγχαίρω επιτρόποι
που εκάησαν ωραία οι θρησκευτικοί σας κόποι.».

Στης φωτιές τσ’ Αγιάς Τριάδος ήτανε κι’ η μουσική
κι έπαιζε το Τροβατόρε μεσ’ τα βούρλα τα εκεί
κι’ είχανε και μπασαβιόλα μέσ’ τη μπάντα τους στολίδι
μ’ έναν ιταλό γνωστό
που του δίνανε μιστό
έξη σέκια βοστιλίδι,
κι’ είναι υποχρεωμένος
να σονάρη μεθυσμένος.

Ήταν όλες η κυράδες κι’ όλες η φτωχοκοπέλες
γύρω γύρω στης ροδέλες,
κι’ ήτανε κι’ η δεσποσύνη με την ψάθα τη φαρδιά
που μωρχώτουν η ματιά της σα σαμάκι στην καρδιά.
Ήταν κι’ έμορφες υφάντρες
που υφαίνανε προικιά
και χρυσούς ελπίζουν άντρες
να περνούν ζωή γλυκειά.

Είδα κόρες ζηλεμένες νάχουν χάριτας αγγέλων,
κι’ έβλεπα και τους αρχόντους, θύματα σταφιδαμπέλων
πωφορούσανε βελάδες και κολέτα του λαιμού,
διαρκείας αιωνίας με κολόρο σκοτωμού.
Όλα ήτανε ωραία και σαμάκια και λοιπά
κι’ η ροδέλες τους η έξη
και το ψάλσιμο τ ’ Αλέξη
κι’ η ντουρέτσα του παπά.

Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

The post Όταν στο γιορτάσι της Αγίας Τριάδος Ληξουρίου είχαν φωτιές appeared first on Εφημερίδα Κεφαλονιά.

Η ημέρα της Ένωσης των Επτανήσων με την Ελλάδα στο Ληξούρι

efimeridakefalonia — Thu, 21 May 2026 06:37:33 +0000

Τις δύναται να περιγράψει τα γενικά εκείνα αισθήματα του πανικού φόβου και του Εθνικού ενθουσιασμού τα οποία καταλαμβάνουν και κατακυριεύουν ολόκληρους λαούς και ολόκληρα έθνη και τα οποία πολλαπλασιάζονται επί τον μέγαν αριθμόν των συναισθανομένων αυτά και ούτω, μεγενθυνόμενα επ’ άπειρον, εκδηλούνται και παρασύρουσι πάν εμπόδιον και αφηνιάζουσιν από πάντα λογικόν χαλινόν και πολλάκις και από πάσαν ευπρέπειαν και εθυματυπίαν;
Αί λέξεις ευθουσιασμός, μάθη, φρενίτις, τρέλλα και τα παρόμοια ατελώς μόνον εκφράζουσι τα αισθήματα ταύτα των ανθρωπίνων μαζών και μάλιστα όταν πρόκειται περί εθνικών γεγονότων επιτυγχανομένων κατόπιν πολυχρονίων πνευματικών και πολιτικών αγώνων και σωματικών εξοριών και αρκούσης και λίαν ευκόλως καταληπτικής διδασκαλίας επί της εθνικής ψυχής. Ο λαός των Ιονίων νήσων, ζήσας πεντακόσια περίπου έτη μετά Ευρωπαϊκών λαών, ευράθη κατά τη στιγμή της ενώσεώς του μετά της μητρός Ελλάδος αρκετά χειραγωγημένος και ανεπτυγμένος πολιτικώς, εθνικώς, επιστημονικώς, κοινωνικώς, κ.λ.π. Διά τούτο αντελήφθη πολύ καλώς ποίαν αξίαν είχεν η Ένωσις και η επιβράβευσις τόσων αγώνων των τε πολιτικών αρχηγών και απλών στρατιωτών της ιδέας της Ενώσεως. Ο λαός ούτος είχε προ πολλού πλήρη συναίσθησιν της ιδέας της Ελληνικής πατρίδος, της Ελληνικής σημαίας και της ολοκληρωτικής εθνικής των Ελλήνων αποκαταστάσεως. Διά τούτο εν επιγνώσει της αξίας των γεγονότων, τα οποία ωφείλοντο αποκλειστικώς και μόνον εις τους ριζοσπαστικούς αγώνας αυτού του ιδίου, εώρταζε μετ’ ακρατήτου ενθουσιασμού προ πολλών ήδη ημερών το τετελεσμένον πλέον γεγονός της Ενώσεως, παρ’ όλας τας αμφιβολίας και τας ματαιουμένας ως ημέραι ελπίδας των καταχθονίων.
Προ πολλών ημερών αι Έλληνικαί σημαίαι και παντοίος διάκοσμος και ποικίλος οικιών και καταστημάτων εμεγεθύνετο και επεξετείνετο και εις την πέριξ εορτάζουσαν φύσιν της Ανοίξεως, των κατοίκων τα φαιδρά πρόσωπα και τα φαιδρότερα άσματα επανελαμβάνοντο ανά την ύπαιθρον πάσαν υπό των πτερωτών υμνητών του έαρος της φύσεως και του πολιτικού έαρος της Επτανήσου, το οποίον ήρχετο ματά μακρόν και βαρύν πολιτικόν και εθνικόν χειμώνα. Πανταχού εβασίλευεν η χαρά και η αγαλλίασις: και εις τας πόλεις και εις τα χωρία και εις τους αγρούς και εις την θάλασσαν και εις τον ουρανόν. Μόνον ολίγων καταχθονίων τα πρόσωπα εφανέρωνον την δυσπιστίαν ακόμη και παρετήρουν ουχί διά να θαυμάσουν και να χαρούν, αλλά διά να σημειώσουν στόχους προς μέλλουσας αντεκδικήσεις. Αλλ’ ο υπερήφανος και ευγενής λαός της Επτανήσου αντιπαρήρχετο χωρίς να παρατηρεί τα ύποπτα και ιοβόλα και φθονερά εκείνα βλέμματα, συγχωρών τα πάντα επί τη Αναστάσει του, ουδαμώς εκδικούμενος, ίνα μη μολύνη την ευγενή της ψυχής του χαράν. Δεν είχεν άλλως τε και καιρόν προς αντεκδικήσεις, διότι έπρεπε να αφιερώση όλον τον χρόνον του δια τας προπαρασκευάς και προετοιμασίας του εορτασμού της Μεγάλης ημέρας, η οποία ανέτειλεν ευρόσυνος, γαλήνιος, χαροποιός και σφριγώσα ημέρα του έαρος, πλήρης οργασμού και ζωής και κινήσεως και χαράς διά την ξηράν και την θάλασσαν και τον ουρανόν, πλήρης δε εθνικών και νικητηρίων παιάνων και αλαλαγμών χαράς διά τα στήθη του Επτανησιακού λαού.
Πόσον ταχέως παρέρχονται αι ώραι της χαράς! Οι κάτοικοι του Ληξουρίου ενόμιζον την ημέραν εκείνην, ότι μόλις είχον εξυπνήσει προ ολίγου, ότε οι κώδωνες του ναού του Παντοκράτορος περί την ενδεκάτην και ημίσειαν πρωϊνήν ώραν προσεκάλουν τους κατοίκους εν αυτώ, διά την επί τόσους αιώνας αναμενόμενην Δοξολογίαν εκείνην, ήτις εφαίνετο ούσα συνέχεια της τελευταίας και ατελειώτου παραμεινάσης λειτουργίας εν τω ναώ της Αγίας Σοφίας εν Κων/πόλει. Τον ναόν τούτον την ημέραν εκείνην εστόλιζον τα ωραία της Επτανησιακής ανοίξεως άνθη, αλλά και οι αδάμαντες των δακρύων της χαράς και η αρμονία των λυγμών και της συγκινήσεως των εκκλησιαζομένων, οίτινες μετά το πέρας αυτής, έχοντες επικεφαλής τον Αγγλικόν στρατόν μετά των αξιωματικών του και την εικόνα του Αγίου Κωνσταντίνου μετά των ιερέων της πόλεως, μετέβησαν εις την προκυμαίαν, όπου εκυμάτιζεν ακόμη από τινος ιστού η Αγγλική σημαία, εκατέρωθεν της οποίας υπήρχον τοποθετημένα τα δύο μεγαλύτερα κανόνια της πόλεως: Ο Κάρλος και ο Λούτσος. Εκ των οποίων το μεν ωνομάζετο Κάρλος εκ του ονόματος του εξ ού προήρχετο εργοστασίου “Karlo e Figlio” (εκ της οποίας λέξεως προήλθεν ίσως η ονομασία Καρυοφίλι), το δε δεύτερον, ο Λούτσος, ήτο εξ άλλου τινός ομωνύμου εργοστασίου. Αμφότερα δε ταύτα μετέφερον εκεί αι κάτοικοι του Ληξουρίου εκ του παρά τους Αγ. Αποστόλους παλαιού Ενετικού πυροβολείου, όπερ διά τούτο ελέγετο «στρατώνας» εκεί όπου σήμερον υπάρχει το νεκροταφείον της πόλεως.
Αλλ’ ήδη το εν τω κανονίων τούτων ήρξατο ρίπτον είκοσι και ένα πυροβολισμούς, ενώ η Αγγλική σημαία κατεβιβάζετο εν μέσω επευφημιών των Άγγλων και των φίλων των καταχθονίων. Παραλαβόντες δε την σημαίαν των οι Άγγλοι εισήλθον εις τας ετοίμους λέμβους των, αίτινες μετέφερον των Αγγλικόν στρατόν εις Αργοστόλιον, οπόθεν δι’ Αγγλικών πλοίων μετεφέρθησαν εις Κέρκυραν. Ενώ δε ο κόσμος παρηκολούθει την επιβίβασιν και την αναχώρησιν των Άγγλων, οι πυροβολισμοί του άλλου κανονίου ηνάγκασαν αυτόν να στρέψη τα βλέμματα προς ανυψουμένην ήδη επί του αυτού ιστού γαλανόλευκον Ελληνικήν σημαίαν, της οποίας την ανύψωσιν επικολούθησε πανδαομόνιον ζητοκραυγών, πυροβολισμών, ασπασμών και δακρύων χαράς και αγαλλιάσεως. Ωραιότερον φαγητόν δεν έφαγον οι κάτοικοι της πόλεως ταύτης και ωραιότερον και αφθονότερον οίνον δεν έχυσαν παρά την ημέραν εκείνην. Λαμπροτέρα δε φωταψία και φωταγωγία οικιών και ατόμων δεν εγένετο παρά την εσπέραν εκείνην, διότι ήτο και ωραίος καιρός.
Εν τω μέσω δε όλης αυτής της τρέλλας και της ελλείψεως πάσης αστυνομικής δυνάμεως ουδέν δυσάρεστον, ουδέν λυπηρόν γεγονός εσημειώθη τούτο δε αποδεικνύει την πραγματικήν και άδολον, την γενικήν και αμέριστον χαράν του πλήθους, από το οποίον ουδείς εσκέφθη κατά την ημέραν εκείνην και τας επομένας το κακόν και την λύπην, αλλά την χαράν, την ευγένειαν και τον γέλωτα. Μόνον ο Γεράσιμος Κεφαλάς, ο αδελφός του αποβιώσαντος Παπά – Στάθη Πατεράκη εφημέριου του ναού του Αγίου Νικολάου των Μηνιατών, έλαβε libretto, ήτοι πασαπόρτι , (διαβατήριον), προς αναχώρησιν εκ Κερκύρας όπου διέμενε, διατηρήσας την Αγγλικήν υπηκοότητα. Οπόθεν αναχωρήσας μετά πολλών άλλων καθολικών και διαμαρτυρομένων ο ορθόδοξος αυτός μετέβη εις την Αγγλίαν, όπου και εγκατεστάθη. Ούτως ο Κεφαλάς ην τέκτων και είχε μάλιστα ανώτερον βαθμόν του τότε πρίγκηπος της Ουαλλίας και κατόπιν βασιλέως της Αγγλίας Εδουάρδου του Ζ΄, τον οποίον, πρίγκηπα, όντα προσεκάλεσεν ο Κεφαλάς εις δείπνον, το οποίον εκείνος εδέχθη. Εν Αγγλία ο Κεφαλάς έζη μεγαλοπρεπώς και εσπούδασε καλώς τα τέκνα του, εν των οποίων εστάλη εις την Αφρική Sierra Leone ως διευθυντής του Τηλεγραφείου, και ως αντιπρόσωπος της Ελλάδος, όπου εώρταζε μεγαλοπρεπώς την ημέρα του Ευαγγελισμού.
Ο πρώτος Έλλην αξιωματικός Ζήσιμος Μπασδέκης, ο φυτεύσας την ημέραν της αφίξεώς του εις την νυν πλατείαν του Πετρίτση την γηραιάν ήδη λεύκην της Ενώσεως. Αλλά και οι Έλληνες ούτοι στρατιώται αφικόμενοι εις Ληξούριον ουδεμίαν άλλην εργασίαν είχον ειμή να φιλοξενώνται και να συλλέγουν αφθόνους τιμάς και περιποιήσεις από τε των καταστηματαρχών και των οικογενειαρχών, εις τα τέκνα των οποίων ως αμοιβήν επέτρεπον να φέρωσιν επί της κεφαλής των μεθ’ υπερηφανείας τα πιλίκιά των, επί των οποίων υπήρχε το Ελληνικόν στέμμα και το Ελληνικόν εθνόσημον, και να φωνάζωσιν υψούντες αυτά εις τον αέρα: ΖΗΤΩ Η ΕΛΛΑΣ.

Επιμέλεια: Μάγδα Κοντορίνη – Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός, 2002

The post Η ημέρα της Ένωσης των Επτανήσων με την Ελλάδα στο Ληξούρι appeared first on Εφημερίδα Κεφαλονιά.

Το μοιρολόι στον παπα-Ληστή Γρηγόρη Ζαπάντη-Νοδάρο

efimeridakefalonia — Tue, 19 May 2026 05:48:54 +0000

Είναι ιστορικό γεγονός πως στα 1849 οι Άγγλοι καταχτητές της Κεφαλονιάς, έπειτα από προδοσία κρέμασαν στην πλατεία Ληξουρίου τον επαναστάτη παπα-Ληστή Γρηγόρη Νοδάρο και κάποιους συνεργάτες του, αντιφρονούντες προς τους καταχτητές, ο οποίοι είχαν καταφύγει στην περιοχή της Ανωγής Παλικής για να βρουν ασφάλεια και ησυχία.
Από μαρτυρίες, προφορικές και γραπτές, των παλαιοτέρων που έχουν σωθεί, φαίνεται πως ο παπα- Ληστής κρυβόταν σε κάποια σπηλιά των Δαμουλιανάτων στο Λαγκάδι και αργότερα σε μια σπηλιά στα Καμπιά, της ίδιας περιοχής. Το συμβάν της προδοσία και του απαγχονισμού του παπα-Ληστή Γρηγόρη Νοδάρου, στο πνεύμα του Ριζοσπαστισμού και της κοινωνικής ισότητας, που ο πολύς λαός επιθυμούσε, ήταν οι αιτίες που γέννησαν, έντεχνες ποιητικές και μουσικές δημιουργίες, αλλά και λαϊκές, που οι τελευταίες ως σπαράγματα ακόμη διατηρούνται στη μνήμη του λαού της περιοχής της Ανωγής. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το λαϊκό άσμα, που ο λαός το αποκαλεί μοιρολόι, και ως τέτοιο ακόμη (τραγουδιέται;) στην περιοχή των Δαμουλιανάτων από κάποιους εναπομείναντες ηλικιωμένους και που αυτοί με τη σειρά τους το κληρονόμησαν από τους παππούδες τους.
Η πρώτη έγγραφη αναφορά για το άσμα αυτό, το λεγόμενο μοιρολόι στον επονομαζόμενο παπα- Ληστή, Γρηγόρη Νοδάρο, δημοσιεύθη από τον καθηγητή και ακαδημαϊκό Διονύσιο Ζακυνθινό, ο οποίος στο κείμενό του περιέχει 25 στίχους, στο περιοδικό «ΗΧΩ» 1935, και το αποκαλεί τραγούδι. Σχολιάζοντας τη λαϊκή ποιητική στιχουργία στον παπα -Ληστή Νοδάρο, το μουσικό του άκουσμα είναι μονότονο, μακρόσυρτο και δικαιολογεί το χαραχτήρα του μοιρολογιού. Στην ποιητική του σύνθεση το άσμα φαίνεται πως είναι δημιούργημα κάποιους απλού ανώνυμου ριμναδόρου της Παλικής και ο οποίος έζησε από κοντά τα γεγονότα και τα μετέφερε στο ποιητικό του κείμενο. Το μοιρολόι μου έγινε γνωστό, (μουσικά και ποιητικά) από τον σπουδαίο αριετταδόρο και τραγουδιστή του Ληξουρίου, Αθανάσιο Σταθάτο( 1918- 2002), το 1993 και από τον ίδιο, συμπληρωμένο το 2000, γνωρίζοντάς το από τον πατέρα του, Λεωνίδα Σταθάτο, κάτοικο της περιοχής των Καμιναράδων και σε αυτή τη μορφή σχολιάζεται στην παρούσα έκδοση.
Οι διασωθέντες δεκαπεντασύλλαβοι στίχοι από τη μνήμη του Αθανασίου Σταθάτου είναι 36 και παρουσιάζουν σε σχέση με την έκδοση του Ζακυνθινού αρκετές διαφορές στα ονόματα και στη δράση του συμβάντος. Επί πλέον, υπάρχει σε κάποια δίστιχα το αρχικό επιφώνημα Ω. Ίσως αυτό να βοηθούσε φωνητικά τους «μοιρολογούντες» όταν το εκτελούσαν «ως ανάμνηση του γεγονότος της προδοσίας». Το μοιρολόι αρχίζει με επίκληση προς τον Θεό, ζητώντας Του να κάνει κρίση και να τιμωρήσει τους προδότες με μια αστραπή, δηλαδή να τους κάψει και τους αριθμεί σε έξι. Στους πρώτους στίχους αναφέρει τα ονόματα των καταδοτών, αλλά μόνο στον πρώτο λέει το επίθετό του, (Αθανάσιος Γονής), στους έπειτα τρεις με τα μικρά τους ονόματα και παρανόμια (Ανδριελίτση, Μπάμπη Πλατύστομο και Χαραλαμπίτση), στους άλλους δυο τελευταίους : στον έναν αναφέρεται μέσω του αδελφού του και στο τοπωνύμιο το οποίο κατοικεί και για τον έκτο, τον οποίον χαρακτηρίζει «διάολο», λέει πως ήταν από τα Βιτσετζάτα.
Οι επόμενοι στίχοι που ακολουθούν βεβαιώνουν την πράξη των έξι, ότι προδώσανε τον παπά στο πλάι στα Καμπιά και μάλιστα περιγράφουν τον τρόπο που τον αντιμετώπισαν όταν τον συνέλαβαν. Ο ριμναδόρος θεωρεί πως ήταν αναγκαίο να του δώσουνε έστω κάτι να φάει, που τόσο καιρό κρυβόταν για να σώσει τη ζωή του από το κυνήγι των Άγγλων. Από αυτό το μοιρολόι αλλά και από άλλες μαρτυρίες βεβαιώνεται, πως στην Κεφαλονιά υπήρξαν ληστρικές παρέες οι οποίες στο κίνητρό τους πρωτίστως φαίνεται να ήταν οι δυο άξονες : αυτός της επιβίωσης και αυτός της κοινωνικής και πολιτικής ανισότητας. Δυστυχώς δεν έχουν καταγραφεί ή δεν έχουν σωθεί ανάλογα ληστρικά άσματα, ούτε και παρόμοια της ζωοκλοπής, που να μας δείχνουν πράξεις και έργα των ληστρικών ομάδων. Αναλύοντας τους στίχους, παρουσιάζεται ως δρώμενο, πως, όταν οι ληστές έπιασαν τον παπα-Ληστή, «τον περνούσαν ως λάφυρο της ανδρείας τους επιδεικνύοντάς τον» από διάφορα μέρη, δηλαδή από τα χωριά της Ανωγής. Μέσα δε από τα στοιχεία της φύσης φανερώνεται ο ημερήσιος χρόνος, που όλη η πράξη της προδοσίας εξελίχτηκε.
Καθώς τον περιέφεραν, συνάντησαν στο δρόμο τους, ότι είχε ξημερώσει, τον Σταύρο Πάριπα, ο οποίος δεν τους κατάλαβε και δεν τους έδωσε γνώρα. Οι προδότες του ζήτησαν τη βοήθεια του για να μεταφέρουν τον παπα- Ληστή. Το μοιρολόι παρουσιάζει ως θύμα «διασυρμού» μόνο τον παπά και όχι τους συνεργάτες του. Σύμφωνα όμως με τους ιστορικούς αλλά και με την πράξη του απαγχονισμού, στο Μαρκάτο του Ληξουρίου, οι ληστές συνέλαβαν και μέλη της επαναστατική παρέας του παπα- Ληστή. Δικαιολογημένα το βάρος το παίρνει ο αρχηγός και στο πρόσωπό του όλοι οι υπόλοιποι ακολουθούν τη μοίρα του. Ενδιαφέρον κρύβει ο στίχος που αναφέρει, ότι οι ληστές ζητώντας βοήθεια για μεταφορά του παπα- Ληστή από τον Σταύρο Πάριπα, τού λένε πως τού δίνουν «όρκο στο θιο πως δε τον εχαλάνε». Υπάρχουν τέσσερις στίχοι, που αναφέρονται στη συνομιλία του Πάριπα προς τους προδότες. Αυτός τους βρίζει λεκτικά και τούς λέει πως, εάν είχε βοήθεια τα ανίψια του, θα τούς σκότωνε και θα τούς έχυνε το αίμα στις στράτες. Στο σημείο αυτό φαίνονται καθαρά οι ενοχλήσεις που έκαναν οι ληστρικές ομάδες με τους κατοίκους των χωριών και δεν έλλειπαν οι συχνές συγκρούσεις με αυτούς που τους αντιστέκονταν.
Σύμφωνα με το ποιητικό κείμενο σκοπός των ληστών ήταν να πάνε τον παπά στο δικό τους μέρος, στα Δαμουλιανάτα και έπειτα να εκτελέσουν το σχέδιο της παράδοσής του στους Άγγλους. Φυσικά, η παράδοση του παπα- Ληστή στους καταχτητές είχε για τους καταδότες μόνο το κίνητρο της καλής οικονομικής αμοιβής και όχι το τίμημα της ενάντιας επαναστατικής δράσης και ιδεολογία του πρωταγωνιστή παπά προς τους Άγγλους και στους αρχόντους. Έτσι τον πήγαν στου Κορωνιού τ’ Αλώνι, όπου είχε μαζευτεί κόσμος για να δει τον παπα- Ληστή και τους συνεργάτες του. Τους πέρασαν και από άλλα μέρη, ακόμη και από την Κοντογεννάδα, που εκεί είδε τον παπά ο Αραπόπαυλος και έτρεξε να του προσφέρει ψωμί. Ενδιαφέρον είναι, πως ο παπα-Ληστής αρνείται την προσφορά και λέει: «δε σας έχω χρεία αφού με πάτε στα σκυλιά, με πάτε στα θηρία», εννοεί τους Άγγλους. Ακόμη προσφέρει και το χρυσό Σταυρό του για να μη τον δώσουνε στους καταχτητές και τον θανατώσουν. Το άσμα από τη μνήμη του Αθανασίου Σταθάτου, φαίνεται πως είναι μια παραλλαγή από τις δυο άλλες μικρότερες που έχουν εντοπιστεί. Η παρούσα είναι η πιο μεγάλη και πιθανόν η ολοκληρωμένη στην υπόθεση της προδοσίας και σύλληψης του παπα-Ληστή. Σε όλες τις παραλλαγές αναφέρεται και το όνομα του συνεργάτη του παπα- Ληστή, του Θοδωρή του Βλάχου.
Εν κατακλείδι το άσμα αυτό παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, λόγω του γεγονότος που εξιστορεί, καθώς και για το ληστρικό του χαραχτήρα, «ενοχοποιώντας μας» πως άλλα τέτοια άσματα δυστυχώς δε σώθηκαν ή διέφυγαν της προσοχής μας.

Το μοιρολόι για τον παπα-Ληστή Γρηγόρη Ζαπάντη-Νοδάρο
Μεταφορά του κειμένου από το χειρόγραφο του Αθανασίου Σταθάτου. Πρόκειται για το χειρόγραφο της δεύτερης συμπληρωμένης καταγραφής του Γεράσιμου Σωτ. Γαλανού από τη μνήμη του τραγουδιστή του Ληξουρίου Αθανασίου Σταθάτου 7-2-1993. Υπάρχει και ο τραγουδιστικός ήχος του μοιρολογιού με τη φωνή του Σταθάτου. Η ορθογραφία κρατήθηκε στο μεγαλύτερο μέρος όπως είναι στο χειρόγραφο. (Όπου το Ώ, η φωνή μακρόσυρτη, όπου Ό, πιο σύντομη).
«Ώ, ω Θε πού’ σαι τσούς ουρανούς κατέβα κάμε κρίση
και ρίξε μία αστροπή τσου έξι νά τσου ψήσεις.
Τον Αθανάση το Γονή και τον Αντριελίτση
τον Μπάμπη τον Πλατύστομο και το Χαραλαμπίτση.
Τον αδελφό του Μέρενα από τα Μερενάτα
είναι κι ο άλλος διάολος από τα Βιτσετζάτα.
Ώ, πού το παπά προδώσανε μες τα κάμπια στο πλάι
ούτε νερό του δώσανε ούτε ψωμί να φάει.
Ώ, κι ότι τον ανεβάζανε στο βλοημένο Ρίφι
ήτανε γλυκοχάραμα κι ελάλιε και το ρνίθι.
Ω, το Πάριπα’ παντήσανε και ήτανε σκοτάδι
και δε τσου καλογνώρισε και δε τσού χαιρετάει.
Βόχτα μας μωρέ Σταύρο δω βόχτα μας να ντο μπάμε
κι όρκο σού κάνουμε στο Θιό πως δε τον εχαλάνε.
-Ώ, σύρτε προδότες στο καλό σύρτε και στη δουλειά σας
να πά να ντο μπεράσετε από τα σύνορά σας.
-Ω, ν’ άχα τ’ ανηψιδάκια μου να μου κράνε τσ’ οι πλάτες
προδότες σας το έχυνα το αίμα με τσ ’οι στράτες.
Ώ, κι ότι τον ανεβάζανε στου Κορωνιού τ’ αλώνι-
μικροί μεγάλοι κλαίγανε, κλαίγανε κι οι γειτόνοι.
Ώ, κι ότι τον ανεβάζανε από στο Ναγκασάκι
απαντήσανε τον Παναγή με τον Αναστασάκη.
Ώ, κι ότι τον κατεβάζανε κα στη Κοντογενάδα
μικροί μεγάλοι κλαίγανε σήμαινε κι η καμπάνα.
Ώ, τρέχει κι ο Αραπόπαυλος μ’ ένα ψωμί στο χέρι,
φάε παπά μου γλήγορα τι’ μαστε για συφέρει
-Χαρείτε το ψωμάκι σας και δε σας το’ χω χρεία
αφού με πάτε στα σκυλιά, με πάτε στα θηρία.
πάρτε και το ρολόι μου και το χρυσό Σταυρό μου
και μη με πάτε στα σκυλιά να γδω το θάνατό μου.
Ο, και παραδώσαν το παπά τσους Άγγλους τσους αρχόντους
κι αυτοί του ετοιμάσανε ταχιά το θάνατό του.
Ο, και το παπά κρεμάσανε απάνου στο Μαρκάτο
κρεμάσαν και το Θοδωρή, κρεμάσαν και το Βλάχο
Ό , ω θε πούσαι τσους ουρανούς κατέβα κάμε κρίση
και ρίξε μία αστροπή τσου έξι να τσου ψήσεις».
Σημείωση: Πάντα αφιερωμένη η δημοσίευση στη μνήμη της αξέχαστης φίλης και συνεργάτιδας, Μάγδας Κονταρίνη, που υπήρξε άξιο μέλος της Πολιτιστικής Επιχείρησης (Δ.Ε.Κ.ΠΑ)του Δήμου Παλικής, και είχε προτείνει να τοποθετηθεί μια ενεπίγραφη πλάκα στο χώρο του μαρτυρίου του παπα-Ληστή, στην πλατεία Ληξουρίου.

Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

The post Το μοιρολόι στον παπα-Ληστή Γρηγόρη Ζαπάντη-Νοδάρο appeared first on Εφημερίδα Κεφαλονιά.

Ο σπιρτόζος, ανήσυχος και επικοινωνιακός Επαμεινώνδας Τσιμάς

efimeridakefalonia — Fri, 15 May 2026 07:40:26 +0000

Ο Επαμεινώνδας Τσιμάς ήταν ένας τύπος σπιρτόζος, ανήσυχος, χαμογελαστός, μα πάνω από όλα επικοινωνιακός, κάνοντάς σε να νιώθεις και να βλέπεις τη ζωή με αισιόδοξη ματιά. Ο Νώντας, όπως τον αποκαλούσαν οι φίλοι του, γεννήθηκε το 1934 στα Κομητάτα της Ερύσσου και ήταν το πρώτο παιδί από τα τέσσερα του Χαράλαμπου Τσιμά.
Ο πατέρας του ήταν αγρότης με πολύ καλές γνώσεις και μεθόδους πάνω στην καλλιέργεια της γης και θεωρείτο πρακτικός γεωπόνος, με αποτέλεσμα να τον συμβουλεύονται οι κάτοικοι της περιοχή του. Ο Νώντας μιλώντας με καμάρι και σεβασμό για τον πατέρα του, έλεγε, πως ήταν δάσκαλος – καλλιεργητής και γι’ αυτό επί εποχής Μεταξά, σύμφωνα με το τότε πρόγραμμα του Υπουργείου, για ανασυγκρότηση της ελληνικής υπαίθρου, χρησιμοποιήθηκε για να καταθέσει τις γνώσεις του και την εμπειρία του στην καλλιέργεια της γης. Πάνω σε αυτό το πλαίσιο ενημέρωσης και ανάπτυξης της γεωργίας, ο Χαράλαμπος Τσιμάς προΐστατο σε συνεργείο αποτελούμενο από 120 άτομα προς ειδίκευση τους σε θέματα αγροτικής ζωής. Ο Νώντας φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο των Κομητάτων με δάσκαλο τον Ευάγγελο Παρέντη από τα Φαρακλάτα και ο οποίος επί έξι χρόνια εργαζόταν ως άμισθος με μόνη οικονομική αποζημίωση τη βοήθεια των κατοίκων του χωριού. Με πολλή αγάπη και δυνατή θύμηση ο Νώντας μιλούσε για το δάσκαλό του, λέγοντας πως ήταν άξιος και δυναμικός. Μάλιστα, δημιούργησε μια δίφωνη παιδική χορωδία, πράγμα που στάθηκε για το Νώντα, η πρώτη μεγάλη αφορμή για να αγαπήσει την όμορφη τέχνη των ήχων.
Κατά το διάστημα της δημοτικής του εκπαίδευσης ο Νώντας εξεδήλωσε το ταλέντο του στη ζωγραφική και στην ξυλογλυπτική, αφού σχεδίασε και ζωγράφισε τους ήρωες του ’21 και εξέπληξε το δάσκαλο του, με αποτέλεσμα να αναρτήσει τα έργα του μαθητή του μόνιμα στους τοίχους του σχολείου. Αφού πέρασαν τα δημοτικά σχολικά και τα πολεμικά χρόνια, που παράλληλα συνόδευσαν τη νεότητά του, ο Νώντας ήρθε το 1949 στο Αργοστόλι αναζητώντας εργασία, που να εξυπηρετεί πρωτίστως την εσωτερική του καλλιτεχνική ανάγκη. Βρήκε εργασία στο εργοστάσιο επιπλοποιίας και κατάστημα επίπλων, στου Χρίστου Μωραΐτη, όπου για τέσσερα χρόνια έμαθε αρκετά πράγματα πάνω στο αντικείμενο της ξυλουργικής. Έπειτα , εργάστηκε στο κατάστημα κλασσικών επίπλων του Φώτη Φλαμιάτου, που πέρα από τις επισκευές που έκανε στα έπιπλα, πραγματοποιούσε ανάλογες ασχολίες και σε άλλα αντικείμενα, όπως να φτιάχνει κοντάκια όπλων.
Παράλληλα με τη βιοποριστική του εργασία αξιοποίησε τον ελεύθερο χρόνο του στη μελέτη της μουσικής με την εκμάθηση μουσικών οργάνων, αρτικόρνου και τζένις, στην Φιλαρμονική Σχολή Κεφαλληνίας. Πήρε δε τα πρώτα μαθήματα στο βιολί με τον Σπύρο Μαρκάτο, που όπως λέει του τοποθέτησε σωστά τα δάχτυλα πάνω σε αυτό το όργανο, αλλά κυρίως μαθήτευσε με την Αιμιλία Μηλιαρέση. Η γνωριμία του με την προαναφερθείσα δασκάλα της μουσικής έγινε τυχαία, μια και αυτός έμενε σε ενοικιαζόμενο δωμάτιο του τρίτου ορόφου στο κτήριο των Καλογραιών, όπου κάνοντας τη μουσική του μελέτη, προκάλεσε το ενδιαφέρον της Αιμιλίας Μηλιαρέση και η οποία τον κάλεσε στην οικία της για να τον μυήσει σε ανώτερα επίπεδα στο βιολί. Έτσι δυο φορές την εβδομάδα και για ενάμιση χρόνο ακολούθησε τη διδαχή της αξιόλογης βιολίστριας.
Έπειτα συνέχισε με την καθηγήτρια μουσικής, την Αρετή Χαρχαλάκη για ενάμιση περίπου χρόνο. Ο Νώντας συνεργάστηκε με τους μουσικούς και τις ορχήστρες της δεκαετίες του’ 50 , με τον Γεράσιμο Δαμουλιάνο παίζοντας στη μεγάλη αίθουσα του κέντρου Φαραώ, καθώς και με τον εξαίρετο βιολιστή Παναγή Μελισσαράτο και ο οποίος τον άφησε αντικαταστάτη του. Ο Νώντας ήταν τύπος ανήσυχος κατά τη νεότητα του και πάντα ζητούσε το καλύτερο και το διαφορετικό. Συμμετείχε στις ορχήστρες του νησιού μας, έπαιξε με πολλούς μουσικούς αλλά και μόνος του σε εκδηλώσεις χαράς, γάμων, βαπτίσεων, σε κεφαλονίτικα πανηγύρια, σε μάσκαρες και όπου άλλου τον καλούσαν να δώσει κέφι και μουσική ζωντάνια με το βιολί του. Ακολούθησε η στρατιωτική του υποχρέωση με την κατάταξή του στην ειδικότητα των Διαβιβάσεων, «Χειριστής Τηλεφωνικού Πίνακα». Από τις πρώτες μέρες κατάταξή του και λόγων διαφόρων αναγκών φανερώθηκε το μουσικό ταλέντο και ενδιαφέρον του, με αποτέλεσμα να παίζει σε στρατιωτικές ορχήστρες, όπου και να μετατέθηκε.
Μετά τη στρατιωτική του θητεία ήρθε στο Αργοστόλι για λίγο διάστημα. Συνεργάστηκε με τον σπουδαίο μουσικοσυνθέτη Σπύρο Μαρκάτο (Φούρα) ακορντεόν και συγχρόνως σχημάτισε μια παρέα από μουσικούς: Διονύση Παπαδάτο σαξόφωνο, Γιώργο Παγουλάτο κορνέτα, Γεράσιμο Μανωλάτο (Μπόλο) ντραμς, Γεράσιμο Γαλιατσάτο κλαρίνο, Παναγή Ωμέγα κορνέτα, τον Παναγή Πολλάτο κορνέτα, τον Σπύρο Αποστολάτο ντραμς, και όλοι μαζί συμμετείχαν με την ορχήστρα τους σε διάφορες εκδηλώσεις. Στη μάσκαρα της Λακήθρας, στους χορούς της Φιλαρμονικής και των Σωματείων και όπου αλλού τους καλούσαν έδιναν το παρόν τους ως φίλοι μουσικοί και ως ορχήστρα. Έπαιξε επίσης με τον Νίκο Δώριζα, με τον Τζάκη Λυκούργο αλλά και με άλλους Κεφαλλήνες μουσικούς. Ο Νώντας μάζεψε χρήματα και τα αναγκαία και με βλέψη προς το καλύτερο ακολούθησε το μεταναστευτικό ρεύμα της εποχής για τη Γερμανία.
Αναζήτησε εργασία με πρώτο σταθμό στο εστιατόριο του Ληξουριώτη Σωτήρη Μοσχονά και μια τυχαία αφορμή στάθηκε ένα περιοδικό πωλήσεων μουσικών οργάνων, για να αγοράσει ένα νέο βιολί και να ξαναθυμηθεί τα παλιά του. Ωστόσο, η γνωριμία του με την πιανίστα Άννα Κόβαρη υπήρξε καθοριστική, λόγω που μελετούσαν και έπαιζαν μαζί στον ελεύθερο χρόνο του. Ο Νώντας αναζητούσε εργασία πάνω στο αντικείμενο που ήξερε και έτσι βρήκε και δούλεψε σε εργοστάσιο κατασκευής επίπλων τηλεοράσεων στη Στουτγάρδη, δείχνοντας την ικανότητά του ότι και καλός στην τεχνική και απόδοση είναι, όσο και στην εύλογη ταχύτατα του έργου που αναλάμβανε. Δούλεψε και σε άλλα εργοστάσια που κατασκεύαζαν έπιπλα, κουφώματα με τζάμια και κατασκευές με ξύλινες επενδύσεις. Έξι χρόνια παρέμεινε στη Γερμανία παρακολουθώντας τη ζωή στην Ελλάδα και δοθείσης ευκαιρίας επέστρεψε στην πατρίδα αναζητώντας έναν κόσμο που να μπορεί να ζήσει αξιοπρεπώς και καλά. Κατέληξε στον Πειραιά, όπου άνοιξε μαγαζί κατασκευής και πωλήσεων επίπλων στην περιοχή Αγίου Βασιλείου, εξυπηρετώντας με πολλή ικανοποίηση και καλή επικοινωνία την πελατεία του.
Η συνάντηση με τον Κεφαλονίτη γιατρό καρδιολόγο και βιολιστή Γεράσιμο Χαλικιά στάθηκε εποικοδομητική μια και του πρότεινε συνεργασία και του άνοιξε δρόμο για να εκδηλώσει τη μουσική του ευαισθησία. Σύντομα ήρθε και η καλή συνεργασία με την παιδική χορωδία της Νίκαιας, που τότε τη διεύθυνε ο Δημήτρης Κανάρης και κατάφεραν να αποσπάσουν για δυο συνεχόμενα έτη τα πρώτα βραβεία στο φεστιβάλ του Χίλτον, που τότε ήταν από τα πιο αξιόλογες μουσικές χορωδιακές εκδηλώσεις. Παράλληλα, συμμετείχε στην ερασιτεχνική ορχήστρα εγχόρδων Επιστημόνων που είχε αξιόλογους μουσικούς εκτελεστές, όπως τον Γιάννη Μακρή και τον Παΐζη, Ιθακήσιος από τη Ρουμανία, καθηγητής ανώτατης εκπαίδευσης στο βιολί. Στην ορχήστρα αυτή παρέμεινε τέσσερα χρόνια και έπειτα ακολούθησε για περίπου επτά χρόνια στην Ορχήστρα Αθανασιάδου. Σε αυτό το μουσικό σχήμα με τα πολλά βιολιά, ο Νώντας έπαιζε βιόλα. Μάλιστα, ο Νώντας ήταν ο μόνος από τα μέλη της ορχήστρας που δεν ανήκε στο χώρο των επιστημόνων, αλλά ήταν ελεύθερος επαγγελματίας.
Η μουσική του δράση στην Αθήνα και στον Πειραιά επεκτάθηκε και σε χορωδιακά σχήματα, σε μαντολινάτες και ορχήστρες, συνεργαζόμενος ακόμη με τον επίσης αξιόλογο Κεφαλονίτη μουσικό Νίκο Παναγιωτάτο στην Αδελφότητα Κεφαλλήνων και Ιθακησίων Πειραιώς. Ο Νώντας θυμόταν και τους άλλους Κεφαλονίτες μουσικούς που συμμετείχε στις δραστηριότητές τους και στις ευρύτερες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις τους όπως : τον Ανδρόνικο Κουρούκλη που είχε αρχικά τη χορωδία της Αδελφότητας Πειραιά και τον Διονύση Αποστολάτο στα τέσσερα χρόνια που ήταν στην Αδελφότητα Κεφαλλήνων και Ιθακησίων Πειραιά. Κατά τη δεκαετία του 1990 του πρότεινε ο τότε αρχιμουσικός της Φιλαρμονικής Ληξουρίου να δημιουργήσουν μια μαντολινάτα υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Κεφαλληνίας. Η μαντολινάτα δημιουργήθηκε και προχώρησε αρκετά, αλλά ύστερα από τέσσερα χρόνια χάθηκε. Παράλληλα, υπό την καθοδήγηση του π. Ιωάννη Μεσολωρά έγινε και μια Βυζαντινή Χορωδία, που μύησε πολλά παιδιά στη Βυζαντινή μουσική.
Κάνοντας ο ίδιος απολογισμό της ζωής του, ο Νώντας χαιρόταν για όσα καλά έχει περάσει και ζήσει, χάρηκε τις όμορφες στιγμές των καλλιτεχνικών εκδηλώσεων και πρωτίστως χαιρόταν για την εξέλιξη των μουσικών, που πρώτος αυτός δίδαξε. Τα «Μουσικά παιδιά του»: ο Ζήσης Σκλαβουνάκης βιολί και ο Μάκης Σκλαβουνάκης κιθάρα- μαντολίνο, η Φιοράτου Ματούλα βιολί, ο Γιώργος Ταραζής βιολί, ο Λαμπρογιάννης Πεφάνης μαντολίνο- βιολί και άλλοι, που διαγράφουν μιαν καλή πορεία στα μουσικά δρώμενα του νησιού μας και όχι μόνο. Επίσης, συνεργάστηκε με τον Σωκράτη Μπένο σε καλλιτεχνικές εκδηλώσεις της μαντολινάτας του. Έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στο Αργοστόλι, παρακολουθώντας πλήθος μαθητών του, να προοδεύουν στα μουσικά πράγματα των νησιών μας. Τον συναντούσα πολλές φορές και οι συζητήσεις μαζί του, πάντα ήταν φιλικές και μουσικά εποικοδομητικές, μαθαίνοντας πολλά για την ορχηστρική μουσική του νησιού μας.Ο Νώντας Τσιμάς, έφυγε από τη ζωή τον Απρίλιο του 2017, αφήνοντας μια δυνατή μνήμη στα μουσικά δρώμενα του νησιού μας.

Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

The post Ο σπιρτόζος, ανήσυχος και επικοινωνιακός Επαμεινώνδας Τσιμάς appeared first on Εφημερίδα Κεφαλονιά.