Ως κοινωνία είμαστε όλοι μας συγκλονισμένοι και συντετριμμένοι από τον θάνατο της νεαρής ΜΥΡΤΟΥΣ και δεν υπάρχουν λόγια για να περιγράψει κανείς το μέγεθος της ανθρώπινης τραγωδίας. Αν όλα αυτά μπορούν να συμβούν στην Κεφαλονιά, σ΄ ένα μικρό τόπο, τότε εύκολα μπορεί να αντιληφθεί κανείς ότι τα πράγματα για τη ζωή των νέων μας είναι πολύ χειρότερα από ό,τι φανταζόμαστε.
Η νεαρή κοπέλα δεν έφταιξε σε τίποτε, εξαπατήθηκε και παρασύρθηκε, ίσως μέσα στην ανεμελιά της νιότης της. Το μεγάλο θέμα και το μεγάλο πρόβλημα εντοπίζεται στη συμπεριφορά των νεαρών που ήταν μαζί της, οι οποίοι της φέρθηκαν απάνθρωπα και χυδαία. Μόλις «στράβωσε» η κατάσταση, όχι απλά αδιαφόρησαν για τη ζωή της κοπέλας, αλλά προσπάθησαν και να την ξεφορτωθούν σαν να ήταν ένα σκουπίδι, πετώντας την σε μια παιδική χαρά. Με σεβασμό στη μνήμη της αδικοχαμένης κοπέλας, που θα μπορούσε να είναι η κόρη του καθενός μας, θα ήθελα να εκφράσω κάποιες απόψεις για τη νεανική παραβατικότητα και για τις ευθύνες της οικογένειας αλλά και της κοινωνίας μας για τους δρόμους που οδηγούνται σήμερα οι έφηβοι και οι νέοι της εποχής μας. Η νεανική παραβατικότητα δεν εμφανίζεται από το πουθενά. Ζούμε σε μία κοινωνία όπου διοχετεύονται από παντού ιδέες με επίκεντρο τον ατομισμό, την εμπορευματοποίηση των πάντων, ακόμη και των ανθρωπίνων σχέσεων.
Προβάλλονται συνεχώς και από παντού πρότυπα και συμπεριφορές που οδηγούν σε εγωκεντρικές στάσεις με την αντίληψη «ο θάνατός σου, η ζωή μου». Τα παιδιά από νωρίς μαθαίνουν την αποφυγή της πραγματικότητας που είναι συχνά δύσκολη, με την εξάρτηση από το αλκοόλ, τα ναρκωτικά, τον τζόγο, την αποξένωση, την αντικοινωνική συμπεριφορά, ακόμη και την εγκληματικότητα. Σχεδόν καθολικό φαινόμενο είναι το γεγονός ότι τα παιδιά που αναπτύσσουν τέτοιες συμπεριφορές μεγάλωσαν σε προβληματικό περιβάλλον. Σε περιβάλλον που δεν τους εξασφάλιζε την ικανοποίηση των βασικών συναισθηματικών τους αναγκών. Η ανάγκη για ασφάλεια, φροντίδα, δυνατότητα έκφρασης και αποδοχής, η ανάγκη σωστής καθοδήγησης και προστασίας αποτελούν κάποιες από τις βασικότερες ανάγκες του παιδιού. Ανάγκες που αν κλονιστούν κατά την ανάπτυξή του , το καθιστούν ευάλωτο και αυξάνουν τον κίνδυνο για έκνομες συμπεριφορές στο μέλλον.
Επιπλέον παράγοντας που μπορεί να ωθήσει τους νέους στο έγκλημα αποτελεί η περιορισμένη και ελλιπής επικοινωνία μέσα στη οικογένεια, ειδικά κατά την περίοδο της εφηβείας. Οι γονείς χρειάζεται να γνωρίζουν τι κάνουν τα παιδιά τους στον ελεύθερο χρόνο τους, χωρίς όμως να υπερβαίνουν ασφυκτικά τα όρια του ελέγχου τους. Ένας άλλος παράγοντας κινδύνου είναι η χαμηλή σχολική επίδοση. Οι μαθητές σήμερα στη μεγάλη τους πλειοψηφία δεν αναζητούν τη γνώση. Όταν ερωτώνται στην τάξη τι θα ήθελαν να γίνουν στη ζωή τους, δεν είναι λίγες οι φορές που απαντούν μονολεκτικά: «Τίποτε». Το σχολείο δεν τους εμπνέει, το αντιμετωπίζουν σαν φυλακή και πολλές φορές απαξιώνουν τους ίδιους τους δασκάλους και τους καθηγητές τους. Αρνούνται να υιοθετήσουν πρότυπα που δηλώνουν αγάπη, σεβασμό και αλληλεγγύη προς τον συνάνθρωπό μας. Αυτά συνήθως τα θεωρούν περιττά πράγματα και ξεπερασμένα και είναι έντονη η ροπή τους προς τη βία και την επιθετικότητα.
Οι γονείς δυστυχώς είναι σε πολλές των περιπτώσεων απόντες από τη σχολική πραγματικότητα. Δεν εμφανίζονται στα σχολεία, να ρωτήσουν για τα παιδιά τους, είναι απομακρυσμένοι από τη σχολική κοινότητα και συχνά, όταν ενημερώνονται για παραβατικές συμπεριφορές των παιδιών τους, τα βάζουν με τους εκπαιδευτικούς εκστομίζοντας απειλές. Έρευνες, επίσης, επιβεβαιώνουν την επίδραση που έχει η παρέα και οι φιλίες που δημιουργούν οι έφηβοι και οι νέοι στην υιοθέτηση συμπεριφορών και προτύπων που συχνά οδηγούν σε μιμητισμό και σε λανθασμένες συμπεριφορές. Πολλά παιδιά επιλέγουν να περνούν μεγάλο μέρος του πολύτιμου χρόνου τους στο διαδίκτυο, παίζοντας βίαια, ομαδικά συνήθως, ηλεκτρονικά παιχνίδια. Μία συνήθεια που έχει ως αποτέλεσμα την εξοικείωσή τους με τον πόνο, τη βία και την επιθετικότητα.
Κάποια άλλα παιδιά επισκέπτονται ιστότοπους ενήλικου περιεχόμενου, το οποίο είναι πιθανό να τους δημιουργήσει διαστρεβλώσεις αναφορικά με τη σεξουαλική και τη συναισθηματική τους υγεία, ενώ άλλα προτιμούν την ψηφιακή έναντι της κοινωνικής πραγματικότητας αναπτύσσοντας τάσεις εσωστρέφειας και απομόνωσης. Συμπεριφορές που έχουν αντίκτυπο στην ψυχοσυναισθηματική τους υγεία, αλλά και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον. Η εξοικείωση των παιδιών με τη βία γίνεται περαιτέρω αντιληπτή μέσα από τις προτιμήσεις τους στη μουσική, όπως και στο περιεχόμενο ταινιών και σειρών. Τέτοιο παράδειγμα συνιστά η περίπτωση της τραπ μουσικής. Ένα είδος της χιπ χοπ μουσικής όπου εξυμνείται ένας τρόπος ζωής με βίαιες συμπεριφορές, συμμορίες, άφθονο χρήμα, πανάκριβα αυτοκίνητα, ουσίες, όπλα και γυναίκες που προβάλλονται σαν σεξουαλικά αντικείμενα.
Εάν τώρα στο παραπάνω παράδειγμα προστεθούν τα έμφυλα στερεότυπα περί αρρενωπότητας και θηλυκότητας, που προάγονται από την κοινωνία και στα οποία καλείται το παιδί να εναρμονίσει τη συμπεριφορά του ήδη από τη γέννησή του, τότε εγείρονται βασικοί προβληματισμοί για τους έμφυλους ρόλους που διαμορφώνονται. Τα παραπάνω καθιστούν αναγκαία την αναδιαμόρφωση του κοινωνικού συμβολαίου, που θα συντελέσει στην αναδιοργάνωση των βασικών φορέων κοινωνικοποίησης των νέων στη σημερινή εποχή μας. Με λίγα λόγια, η πρόληψη της παραβατικής- επιθετικής συμπεριφοράς των νέων δεν είναι ασύνδετη με την κοινωνική πραγματικότητα και την ίδια την οικογένεια. Αν πραγματικά θέλουμε να διαχειριστούμε και να περιορίσουμε τους δείκτες νεανικής εγκληματικότητας, θα πρέπει να εστιάσουμε όχι μόνο σε μακρο-επίπεδο, δηλαδή στην κοινότητα, αλλά και σε μικρό-επίπεδο (στο ίδιο το άτομο, στην οικογένεια, στο σχολείο κλπ). Υπάρχει άλλωστε μία αμφίδρομη σχέση μεταξύ κοινωνίας και ατόμου.
Ας σκεφθούμε λοιπόν σοβαρά σε τι κόσμο μεγαλώνουν τα παιδιά, και τι κάνουμε εμείς για να αλλάξουμε τον κόσμο αυτό! Πώς δείχνουμε τον σωστό και δημοκρατικό τρόπο στα παιδιά, ως γονείς, εκπαιδευτικοί και πολιτιστικοί φορείς. Με το παράδειγμά μας μπορούμε να μάθουμε στα παιδιά μας το σπουδαιότερο μάθημα απέναντι στην κοινωνική αδικία, να ζουν με χρηστό τρόπο, με σεβασμό στους γονείς και τους εκπαιδευτικούς και να προτάσσουν με σοβαρό τρόπο τη συλλογικότητα και το κοινό καλό, για να αποτρέψουν τις αδικίες που τους απειλούν. Να έχουν οράματα για τη ζωή τους και να αγωνίζονται για να χτίσουν ένα καλύτερο και πιο όμορφο κόσμο.
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Φ. ΜΑΡΚΑΤΟΣ
LEAVE A COMMENT